The post Varso Tower z Żoch k. Ciechanowa [67 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Pomiary radiosondażowe – wykresy temperatury i wilgotności powietrza w funkcji wysokości:

Aktualizacja 29.10.2025

The post Tatry z Łychowa Gościeradowskiego [234 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Wiadukt w miejscowości Lubice to prawdopodobnie najdalszy punkt na drodze S17 Lublin–Warszawa z widokiem na warszawskie wieżowce. Znajduje się nad linią kolejową nr 13. Odległość do widocznych wieżowców wynosi 42–44 km, po lewej widać też położone nieco bliżej komin Elektrociepłowni Siekierki (35 km), a po prawej komin Ciepłowni Kawęczyn (39 km), będący najwyższym kominem w Warszawie i jednym z najwyższych w Polsce.

The post Warszawa z Lubic [44 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Położona na Pojezierzu Kaszubskim Wieżyca (329 m n.p.m.) to najwyższe naturalne wzniesienie na całym Niżu Polskim. Wyższa jest tylko Góra Kamieńska (406 m n.p.m.), będąca sztucznie usypanym zwałowiskiem bełchatowskiej kopalni węgla.

Szczyt jest zalesiony, ale znajduje się na nim Kaszubska Wieża Widokowa im. Jana Pawła II o wysokości 35 m. Z najwyższego tarasu widokowego na poziomie ok. 355 m n.p.m. widać między innymi:

• panoramę Kaszub we wszystkich kierunkach – wśród wzgórz i dolin można dostrzec Kościerzynę, Kartuzy, a także niektóre z okolicznych jezior (Ostrzyckie, Lubowisko)
• najwyższe obiekty w Trójmieście i okolicach, takie jak wieżowiec Olivia Star, wieża na górze Donas czy maszt w Chwaszczynie
• wieżę widokową w Przytarni
• wzniesienia w okolicach Chojnic i Mikołajek Pomorskich
• kilkanaście farm wiatrowych
• maszty radiowo-telewizyjne w Kisielicach k. Iławy, Trzeciewcu k. Bydgoszczy i Gołogórze w powiecie koszalińskim
• kominy w odległych miastach, takich jak Starogard Gdański, Pelplin i Kwidzyn.

Nie da się niestety zobaczyć morza – zasłaniają je pasma wzniesień m.in. na obrzeżach Trójmiasta, zza których wystają tylko pojedyncze obiekty w Gdańsku.
Najdalsze widoczne elektrownie wiatrowe i maszt RTCN Trzeciewiec są oddalone o ponad 100 km. Tym razem nie udało się ich zaobserwować pomimo odpowiedniej przejrzystości powietrza. Podobnie jak na górze Donas, także tutaj nagrzane w słoneczną pogodę powietrze rozmywało obraz cienkich i ledwo wystających nad horyzontem obiektów. Nie da się tego do końca przewidzieć, zwłaszcza, że w prognozach na ten dzień było większe zachmurzenie niż w rzeczywistości.
Dodatkowym utrudnieniem są ograniczone godziny otwarcia wieży, co uniemożliwia obserwacje o zmierzchu, świcie i w nocy.

Krajobrazy Pojezierza Kaszubskiego widziane z Wieżycy

Przegląd horyzontu zaczynamy od Trójmiasta. W tym kierunku przykuwa uwagę 317-metrowy maszt RTCN Gdańsk/Chwaszczyno, widoczny prawie w całości.

Dalszy widok otwiera się w kierunku południowo-wschodnim, w kierunku Iławy oraz na południowy zachód, w okolicach Chojnic. Tamtejsze wzniesienia i obiekty industrialne oddalone są o ok. 70-80 km.

Południowy zachód. Tutaj pojawiają się kolejne dalekie pasma wzniesień i farmy wiatrowe. Widać też 40-metrową wieżę widokową w Przytarni – drugą pod względem wysokości wieżę widokową na Kaszubach. Najwyższa jest wieża Kaszubskie Oko koło Gniewina, mająca 44 m, ale ze względu na stosunkowo niskie położenie nie jest widoczna z Wieżycy.

W kierunku północno-zachodnim widać farmę wiatrową koło Potęgowa (52-56 km).

The post Wieżyca na Kaszubach [99 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Jeśli porównać opisy na stronie dalekiewidoki (zrobiony przez Pawła i mój), to nie sposób nie zauważyć, że odległość od Kalenicy do Babiej Góry różni się na nich o przeszło pół kilometra. Podobnie było w wielu innych przypadkach – otrzymywałem odległości mniejsze, niż koledzy analizujący tę samą obserwację. Kładłem to dotąd na karb tego, że „idę na łatwiznę” i wyznaczam odległość jako długość odcinka łączącego 2 punkty, nie biorąc pod uwagę krzywizny linii widzenia, a już na pewno nie krzywizny powierzchni Ziemi. Uważałem bowiem i nadal uważam, że przy obliczaniu odległości między punktami najlepiej trzymać się najprostszego sposobu, zamiast wikłać w uwzględnianie refrakcji, która powoduje, że długość linii widzenia (czyli drogi punktu na froncie fali) zmienia się w zależności od warunków termicznych, a jeśli pojawiają się miraże, to jest więcej niż jedna taka linia. O tym, że światło nie mknie po powierzchni Ziemi, chyba nie trzeba przekonywać :-). W obliczeniach omówionych w artykule Łukasza zostało zresztą jasno pokazane, że wszelkie krzywizny wnoszą stosunkowo niewiele, a już na pewno nie wspomniane pół kilometra z okładem. Jeśli dobrze przemyśleć ten aspekt sprawy, to jest on do rozwiązania (zgrubnego, lecz wystarczającego) na poziomie szkolnej geometrii – wystarczy porównać długość cięciwy i łuku okręgu.

Jeśli nie krzywizna, to co powoduje tak duże różnice? Podejrzanie padło na parametry elipsoidy przybliżającej kształt Ziemi. W swoich obliczeniach stosowałem „starą” elipsoidę Krasowskiego, podczas gdy w powszechnym użytku jest obecnie WGS-84. Nie ma sensu wdawać się w dywagacje, która z nich lepiej sprawdza się na obszarze Polski – zmiana parametrów w programie jest trywialna, a porównywać chcemy wyniki otrzymane z tą samą elipsoidą. Zmiana taka powoduje znaczące przesunięcie współrzędnych kartezjańskich punktu o danych współrzędnych geograficznych, ale odległość pomiędzy dwoma punktami znajdującymi się około 200 km od siebie zmienia się zaledwie o kilka metrów. Jest ona znacznie mniejsza od rozmiarów Ziemi, a oba punkty przesuwają się podobnie, gdy zmieniamy elipsoidę. Wyjaśnienia kilkusetmetrowych różnic nadal brakowało.

Przysłowiowe szydło wyszło z worka dopiero w dyskusji, w której okazało się, że internetowe kalkulatory do obliczeń odległości traktują odczytane z map współrzędne nie jako geograficzne, lecz geodezyjne! O tych pierwszych każdy przynajmniej słyszał w szkole, o drugich – niekoniecznie.

Różnica dotyczy szerokości – geograficzna jest kątem pomiędzy płaszczyzną równikową i prostą przechodzącą przez dany punkt oraz środek Ziemi, natomiast geodezyjna kątem pomiędzy tą samą płaszczyzną i normalną do powierzchni elipsoidy ziemskiej. Pierwsza jest uniwersalna – można ją wyznaczyć na podstawie precyzyjnych obserwacji astronomicznych. Druga zależy od parametrów elipsoidy, ale za to punkty ustawione jeden nad drugim (dokładnie w pionie) mają taką samą szerokość geodezyjną. Jeśli kształt Ziemi przybliżamy kulą (model FAI w artykule Łukasza), to współrzędne geodezyjne stają się tożsame z geograficznymi.

Czas przejść do obserwacji. Pokazane zdjęcia, a właściwie składanki dwóch lub trzech kadrów pokazują ewolucję widoku Beskidów w ciągu niemal godziny. Do dwóch przygotowałem opisy w obu wariantach, ze współrzędnymi traktowanymi na dwa sposoby. Odległości, podane w nawiasach, są zaokrąglone do 100 m. Tu trzeba nadmienić, że szerokość geodezyjna każdego punktu na obszarze Polski jest o około 10 minut kątowych większa od jego szerokości geograficznej, z dowolną rozsądną elipsoidą. Ma to swoje konsekwencje. Z map odczytujemy współrzędne kątowe i jeśli zinterpretujemy je jako geodezyjne, to obliczone odległości między punktami – zwłaszcza w kierunkach zbliżonych do równoleżnikowych – są większe, niż gdybyśmy potraktowali te same współrzędne jako geograficzne. Dzieje się tak dlatego, że nasze punkty (oczywiście tylko w obliczeniach, bo w rzeczywistości są tam, gdzie są względem środka Ziemi) znajdą się bliżej płaszczyzny równikowej, a przekrój Ziemi płaszczyzną równoległą do równikowej ma coraz większy obwód w miarę zbliżania się do równika. Z tego samego powodu o kilka minut różnią się wyznaczone kąty azymutu.

Zaczynamy około pół godziny przed wschodem Słońca, o 7:20. Jest jeszcze dość ciemno, a na wielu masztach i wiatrakach (DH1 i DH2 koło Dívčí Hradu) są włączone światła sygnalizacyjne, dzięki którym można dobrze dopasować symulację do zdjęć. Ta sztuka udaje się z obydwoma rodzajami współrzędnych.

Najdalej widać wypłaszczenie Kępy we wschodnim grzbiecie Babiej Góry. Tu też występuje największa rozbieżność obliczonej odległości – we współrzędnych interpretowanych jako geograficzne wynosi ona 244,8 km, a jako geodezyjne – 245,6 km. Około 800 metrów różnicy. Maleje ona dla bliższych obiektów – np. w przypadku Skrzycznego wynosi około 700 m (206,3 versus 207,0 km), szczytów Gór Opawskich – około 300 m przy około 80 km odległości, a zamku-pałacu Marianny Orańskiej w Kamieńcu Ząbkowickim – zaledwie około 100 m (27,2 i 27,3 km). Mamy do czynienia ze skalowaniem obliczonego dystansu czynnikiem 1,0033.

Charakterystyczne spłaszczenie optyczne odległych gór, związane z silnym uginaniem światła rozchodzącego się w warstwie powietrza z największą inwersją temperatury, w której występuje anomalnie wysoki gradient współczynnika załamania światła, doskonale widać na przykładzie masywu Babiej Góry oraz pasma Klimczoka, które wydają się niemal pozbawione przewyższeń. Takich warstw leżących jedna nad drugą można wskazać więcej, w postaci ciemniejszych pasów. W jednej z nich nad Skrzycznem powstał odwrócony miraż nakładający się na obraz zwyczajny. Ponadto widać, jak dalekie góry chowają się za krzywizną Ziemi – wyższa o ponad 600 m i odleglejsza o ponad 40 km Babia Góra jest pozornie tak samo wysoko, jak Klimczok.

Dwanaście minut później, o 7:32 robi się już znacznie jaśniej. Gaśnie większość świateł sygnalizacyjnych. Obserwowany fragment Babiej Góry kurczy się do samej kopuły szczytowej, najokazalszym mirażem staje się nieduża „wieżyczka z działkiem” nad szczytem Klimczoka, a koło szczytu Skrzycznego daje się zauważyć maszt RTON.

Po upływie kolejnych 17 minut, o 7:49, czyli tuż przed wschodem Słońca, można wreszcie odróżnić od tła Muflon i Dębową Górę, na końcu Lasu Trzebińskiego – najodleglejszej od Gór Sowich części Gór Opawskich. W typowych warunkach termicznych zamykają one horyzont, natomiast w panującej inwersji widać za nimi pozbawiony wyraźniejszych wzniesień fragment terenu. Symulacja komputerowa z dostępnymi danymi nie potrafiła go pokazać (rzeczywiste warunki termiczne musiały różnić się od wyników nocnego pomiaru z Prostejova), ale musi się on znajdować około 10 km dalej (czyli około 95 km od obserwatora), po drugiej stronie rzeczki Osoblahy, między granicą państwa i Głubczycami. Miraże nad Beskidem Śląskim powiększają się, natomiast Babia Góra coraz mniej wystaje nad mgłę. Kontrast Beskidów na tle nieba wciąż pozostaje bardzo dobry. Ta panorama jest najszersza, więc należał się jej opis. Usunąłem z niego maszty, których już nie było widać i dodałem nowe obiekty, poprzednio pozostające poza kadrem.

Na wiatraku U3 w Unikowicach koło Paczkowa świeci ostatnie światełko. Nad Paczkowem dominuje wysoka wieża kościelna, a sam Paczków znalazł się prawie u stóp Skrzycznego – czy to nie piękny widok :-)?

Słońce wschodzi, ale dla obserwatora na Kalenicy pozostaje schowane za Jesionikami i jeszcze nie zalewa blaskiem leżącej na przedpolu doliny Nysy Kłodzkiej. Oświetla za to mgły rozpościerające się za górami i kontrast trochę się pogarsza. O 7:58 Beskidy są jednak nadal wyraźnie widoczne, a nad Beskidem Śląskim tworzą się coraz okazalsze miraże. Na tym zdjęciu, a także na ostatnim, zrobionym już w pełnym świetle o 8:10, po lewej stronie panoramy daje się zauważyć pojedynczy wiatrak.

Musi być stosunkowo nowy, bo nie ma go jeszcze na mapach. Na pewno nie jest to wiatrak w Zawiszycach koło Głubczyc – nie zgadza się azymut. Czekam na podpowiedzi :-).

Beskidy było jeszcze widać przez kilkanaście minut. Ich obserwacja stawała się coraz trudniejsza i nie pomagało nawet wypiętrzenie optyczne silniejsze, niż przez poprzedzające pół godziny (Babia Góra znowu pokazała się aż do Gówniaka), ponieważ słabł kontrast na tle nieba. Klimczok pozornie lewitował nad mgłami… Coraz częściej patrzyłem więc w innych kierunkach, które z kolei stawały się atrakcyjniejsze w świetle słonecznym. O 8:30 spotkała mnie przy tym niespodzianka. Za Wzgórzami Lewińskimi, na prawo od Gór Orlickich, w obniżeniu między Skutiną i Grodczynem pojawiło się… coś.

Niczego się tam nie spodziewałem i nie miałem pojęcia, co widzę, ale od czego jest aparat fotograficzny :-)? Analiza zdjęcia przyniosła odpowiedź – to była góra Vestec (668 m n.p.m.) w Železnych horach, stanowiących część Wyżyny Czesko-Morawskiej. Niby tylko 113 km, ale zawsze to coś :-).

Warto zwrócić uwagę na opisy – różnica między współrzędnymi geograficznymi i geodezyjnymi staje się mniejsza w kierunku bardziej południkowym. Przy tej odległości wyniosła ona około 200 m, czyli mniej niż przy 80 km w kierunku Gór Opawskich. Zdziwiło mnie trochę, że góry we współrzędnych geodezyjnych „siadły”, tzn. ich obliczone pozycje są znacznie niżej, niż rzeczywiste, ale zapewne wynika to z nieadekwatnego pionowego profilu temperatury. Od pomiaru minął już szmat czasu. Zaskakująca jest jednak duża zmiana wyników w stosunku do obliczeń we współrzędnych geograficznych.

W podsumowaniu chciałoby się napisać, jakie właściwie współrzędne odczytujemy z map – geograficzne czy geodezyjne? Niestety nie potrafię jednoznacznie odpowiedzieć. Internetowe serwisy mapowe (geoportal, mapy.cz, mapy Google) generalnie zgadzają się między sobą. O różnicach 10 minut kątowych nie ma mowy. Możemy zatem bezpiecznie przyjąć, że wszystkie stosują ten sam rodzaj współrzędnych. Jeśli chodzi o ustalenie ich rodzaju, to wszystkie instrukcje „dla ludności” mówią o współrzędnych geograficznych. Wydawałoby się, że sprawa jest wyjaśniona, ale nie ma tak dobrze. Czy autorzy kalkulatorów odległości dysponują jakąś tajemną wiedzą, czy się mylą? Ziarno niepewności zasiewają oznaczenia szerokości i długości, odczytywanych na geoportalu: B i L, używane zwyczajowo dla współrzędnych geodezyjnych, w dodatku z podaną elipsoidą – nieodzowną dla nich! Żeby jeszcze bardziej sprawę zaciemnić, na tymże geoportalu można nałożyć na mapę siatkę nazywaną wprost geograficzną, z symbolami lambda i fi. Siatka ta doskonale zgadza się z odczytywanymi dla wybranego punktu liczbami. Napisałem na adres kontaktowy geoportalu pytanie połączone z prośbą o wyjaśnienie tej sprzeczności. Pozostaje bez odpowiedzi już od miesiąca. Co jakiś czas szukam dalej i jedyne, co znajduję, to narastającą niepewność. Najpiękniejszy kwiatek rośnie na geoforum. Pozwolę sobie zacytować fragment tekstu, autorstwa pani profesor Krystyny Podlachy.

„W roku 1987 JAG oraz Komisja VIII CERCO (Comite Europeen de Responsables de la Cartographic Officielle) powołały specjalną komisję i grupę roboczą, które w ścisłej współpracy podjęły badania i rozwinęły prace organizacyjne nad nowym Europejskim Systemem Odniesienia – ETRS (European Terrestrial System). W pierwszej kolejności kampaniami pomiarowymi (1988 r.) objęto kraje Europy Zachodniej. Wyniki pomiarów poddane zostały wstępnej obróbce, a następnie obliczono całą sieć i ustalono ostateczny wykaz współrzędnych ETRF-89. ETRF-89 wyrażony jest w układzie współrzędnych geograficznych geodezyjnych.”

Na widok nazwy „współrzędne geograficzne geodezyjne” opadły mi ręce. Dla człowieka spoza branży, nie rozumiejącego żargonu geodezji i kartografii – zapewne oczywistego dla specjalistów – nazwa ta brzmi tak samo logicznie, jak współrzędne sferyczne kartezjańskie, albo – żeby użyć języka zrozumiałego także dla dzieci – kwadratowe koło. Współrzędne geograficzne mają sens geometryczny inny, niż geodezyjne! Nie wiadomo, czy chodzi o użycie współrzędnych geodezyjnych w roli geograficznych, czy geograficznych w geodezji. Mówią: geograficzne, myślą: geodezyjne, a może na odwrót? Odnoszę wrażenie, że idziemy drogą wytyczoną przez radzieckiego generała Kudriawcewa, domagającego się fałszowania map (faktycznie robiono to w czasach słusznie minionych), bo najważniejsze są koordynaty, a jeśli wróg nie będzie ich znał, to jego pociski nie trafią w cele. Teraz mapy nie są już fałszowane, w internetowych serwisach wszystko można z nich odczytać, ale co z tego, skoro nawet najprzebieglejszy diabeł nie będzie wiedział, jakie współrzędne odczytał, jeśli nie zrobił doktoratu z geodezji i kartografii. Dlatego bardzo proszę – jeśli ten artykuł przeczyta ktoś, kto może wyjaśnić w sposób autorytatywny i bez zagadek godnych Sfinksa, najlepiej z podaniem źródła informacji, jakie współrzędne są tam stosowane – niech to zrobi. Będzie miał zagwarantowaną moją wdzięczność.

Bez tego nasze obliczenia odległości obserwacji pozostaną obarczone poważną niepewnością – tym większą, im dalej coś dostrzeżemy.

Krzysztof Strasburger

The post Obserwacja Beskidów z Kalenicy, 27 grudnia 2024 – współrzędne geograficzne i geodezyjne first appeared on Dalekie Horyzonty.

Data: 18.10.2024
Autorzy: Łukasz Wawrzyszko, Paweł Kłak
Sprzęt fotograficzny: Canon 6D + Tamron 150-600 mm G2, Canon 1300D + Sigma 70-300 mm z filtrem IR

Data: 01.11.2024
Autor: Michał Nowakowski
Sprzęt fotograficzny: Sony A6300 + Tamron 150-500 mm f/5-6.7

1 listopada 2024 przejrzystość powietrza była o wiele lepsza, Tatry były obserwowane z licznych miejsc oddalonych o ponad 200 km. Na Górę Krzemyczą udał się Michał Nowakowski i uchwycił z niej również te szczyty, które poprzednio nie były widoczne na fotografiach w świetle widzialnym, w tym m.in. Kończystą odległą o 206,1 km.

 

The post Tatry z Góry Krzemyczej w Bożej Woli [206 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Panorama Gór Świętokrzyskich – link do pobrania

Zachód słońca za Łysicą (wierzchołkiem wschodnim – Agatą) 15.01.2022

Widok po zachodzie słońca 07.11.2023

The post Góry Świętokrzyskie i obiekty industrialne z Góry Trzech Krzyży w Parchatce [93 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Miejsce obserwacji: Karczmiska Drugie – 51,25629°N 21,9974°E oraz okolice tego punktu w odległości do 500 m (zdjęcia do października 2023 r.)
51,2475°N 22,033389°E oraz okolice w promieniu 300 m (nowsze zdj. z jesieni 2023 r. i 2024 r.)
gmina Karczmiska, powiat opolski, woj. lubelskie

Widoczne obiekty i odległość:

• Góry Świętokrzyskie (max. 88,8 km – Łysica)
• farma wiatrowa k. Bogorii (max. 84,5 km)
• Farma Wiatrowa Szerzawy (max. 77,7 km)
• farma wiatrowa k. Iłży (max. 59 km)
• komin huty w Ostrowcu Świętokrzyskim (51,6 km)
• Cementownia Ożarów (ok. 42 km)
• komin Elektrociepłowni Lublin-Wrotków (ok. 39 km)
• farma wiatrowa k. Kraśnika (ok. 37 km)
• Farma Wiatrowa Lubartów k. Michowa (ok. 35 km)
• komin FŁT w Kraśniku (34,8 km)
• wieża telefonii komórkowej w Czubówce k. Kraśnika (34,2 km)

Data: 04.05.2023 (zdjęcia DSCN 4xxx), 09.05.2023(zdjęcia DSCN 5xxx), 08.08.2023 (turbiny k. Bogorii), 08.10.2023 (komin w Ostrowcu Św.), 04.11.2023 (Łysica z 88,8 km), 07.11.2023 (farma wiatrowa k. Iłży)
Autor: Robert D.
Aparat: Nikon L840, Sony HX300 (Farma Wiatrowa Szerzawy)

 
Mapa punktów obserwacyjnych oraz widocznych obiektów

Zdjęcia z okolic punktu 51,25629°N 21,9974°E:

 
Zdjęcia z punktów położonych ok. 2,5-3 km na południowy wschód (okolice 51,2475°N 22,033389°E):

The post Góry Świętokrzyskie i obiekty industrialne z Karczmisk Drugich [89 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Poniżej przedstawiam przykłady fotografii Wyszkowa z 30. piętra Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie, z odległości ok. 50 km.

14 kwietnia 2024 r., pomimo zamglenia, degradacja obrazu przez powietrze była minimalna. Tak przedstawia się Wyszków sfotografowany lustrzanką APSC z teleobiektywem o ogniskowej 600 mm.

 
11 maja 2024 r. kamery online pokazywały bardzo dobrą przejrzystość powietrza, warszawskie wieżowce wyjątkowo wyraźnie zarysowywały się na horyzoncie na zdjęciach z kamer w Wyszkowie i Modlinie. Mogłoby się wydawać, że warunki są bliskie idealnych.

Widok z Pałacu Kultury wyglądał jednak następująco:

The post Wyszków z Warszawy, czyli telefon vs. aparat [51 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Pierwsze zdjęcia Tatr z Tumlina w świetle widzialnym zrobiłem 9.11.2023 przed zachodem słońca, jednak ze względu na słabą widzialność nie było widać wszystkich szczytów. Można je zobaczyć pod tym linkiem.

Półtora miesiąca później (18.12.2023) odwiedziłem okolice tumlińskiego cmentarza w lepszych warunkach, po zachodzie słońca – Tatry były o wiele wyraźniejsze, było widać więcej szczytów, a oprócz Tatr Wysokich pokazała się również Krzesanica w Tatrach Zachodnich. Najdalszym widocznym punktem jest Krywań oddalony o 204,9 km (WGS 84).

Tatry są widoczne również z samego cmentarza.

The post Tatry z Tumlina-Węgli po raz drugi [205 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Zgodnie z pomiarami i obliczeniami przedstawionymi na dalekiewidoki.pl średni współczynnik refrakcji na linii Godziszów – Lodowy Szczyt wyniósł ok. 0,235, zaś minimalny, przy którym szczyt ten zaczyna być widoczny, to 0,22. Standardowo wynosi on ok. 0,13 – 0,14. Było to możliwe dzięki radiacyjnej inwersji temperatury – o zmierzchu grunt ochładza się, a przygruntowa warstwa powietrza osiąga niższą temperaturę niż powietrze położone powyżej. Ze wzrostem wysokości gęstość powietrza zmniejszała się szybciej, dlatego światło ulegało w tej warstwie silniejszemu załamaniu.

Punkt widokowy w Godziszowie jest zaznaczony na powyższej mapie kolorem zielonym, a to oznacza, że Tatry powinny być widoczne przy współczynniku refrakcji 0,2. Model terenu wykorzystany w tej mapie nie uwzględnia jednak lasów występujących na linii widzenia, które dodatkowo zasłaniają widok.

 
Poniżej znajduje się film zrobiony telefonem w trakcie obserwacji.

The post Tatry z Godziszowa na Roztoczu [241 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Zdjęcia w podczerwieni ostatecznie potwierdzają widoczność Tatr. W tej technice fotografii kontrast jest dużo lepszy i znacznie wyraźniej widać kształt szczytów pomimo zanieczyszczenia powietrza przez pyły.

Na koniec zdjęcia z 29.12.2022, na których prawdopodobnie po raz pierwszy zostały uchwycone Tatry (Łomnica i Durny Szczyt), ale ze względu na słabe warunki i brak zdjęć w podczerwieni nie udało się tego jednoznacznie rozstrzygnąć.

Jak zostało to wyżej wspomniane, w standardowych warunkach Tatry są zasłonięte przez wzgórze w Potoku Wielkim. Znajduje się ono na wysokości 244 m n.p.m., w odległości 7,8 km. Przy tak niewielkiej odległości od przeszkody niewielkie zmiany wysokości punktu obserwacyjnego mają zauważalne znaczenie. Do obliczeń przyjąłem wysokość tego punktu 1 m nad ziemią, czyli dokładnie 278,7 m n.p.m. Dla lepszej dokładności podałem odległość do Łomnicy według elipsoidalnego modelu kształtu Ziemi WGS-84 – 234,4 km.
Z pomiarów przeprowadzonych na zdjęciach w podczerwieni i świetle widzialnym wynika, że Łomnica wystawała nad wzgórzem w Potoku na ok. 200 metrów. Pomiar na zdjęciu w podczerwieni jest dokładniejszy ze względu na dużo lepszy kontrast, pomimo mniejszej matrycy i ogniskowej obiektywu.

Po wprowadzeniu danych do arkusza kalkulacyjnego, otrzymujemy następujące wyniki.

Do widoczności Tatr konieczne jest przejście promieni światła powyżej przeszkody, musi więc załamać się w powietrzu silniej niż zwykle. Miarą tego załamania jest współczynnik refrakcji, czyli iloraz promienia Ziemi i promienia krzywizny promieni świetlnych.
Minimalny średni współczynnik refrakcji wymagany do tego, aby szczyt Łomnicy był widoczny na poziomie wzgórza w Potoku Wielkim, wynosi 0,185. W standardowych warunkach (współczynnik refrakcji 0,13) do widoczności tej góry brakuje jej ok. 230 m wysokości. Po uwzględnieniu wysokości części Łomnicy wystającej nad tym wzgórzem (200 m) rzeczywista wartość średniego współczynnika refrakcji wyniosła ok. 0,233. Wymagało to wystąpienia inwersji temperatury – w wyniku wypromieniowania ciepła przez grunt ochłodzeniu uległa przygruntowa warstwa atmosfery. Aby szczyt Łomnicy podobnie wystawał nad tym wzgórzem przy standardowej refrakcji, musiałby być wyższy o ok. 430 m albo teoretycznie wzgórze w Rzeczycy musiałoby urosnąć o ok. 15 m. W rzeczywistości jednak te 15 m nie wystarczy, ponieważ przy tak małej refrakcji Tatry byłyby zasłonięte przez lasy w Kotlinie Sandomierskiej. Dopiero z ok. 40 m n.p.t. szczyty prawdopodobnie zaczęłyby się pokazywać, natomiast taka część Łomnicy byłaby widoczna nad lasami dopiero z wysokości ok. 90 m. Jest to dobry przykład pokazujący różnice pomiędzy działaniem refrakcji a zmianą wysokości obserwatora.

Podobne pomiary i obliczenia można przeprowadzić względem lasu widocznego pomiędzy wzgórzem w Potoku a Łomnicą.

Z powyższej analizy przeszkód terenowych wynika, że najdalszy las widoczny przed Łomnicą znajduje się w okolicach Nowej Dęby, na wysokości ok. 181 m n.p.m., w odległości 50,8 km od punktu obserwacyjnego.

Po wprowadzeniu tych danych do arkusza, otrzymujemy współczynnik refrakcji 0,216.

Względem wzgórza w Potoku wyniósł on 0,233, a względem lasów tylko 0,216 – skąd wzięła się ta różnica? Wynika ona ze zróżnicowania refrakcji – najsilniejsza jest nisko nad gruntem, dlatego pomiędzy lasami a Rzeczycą była znacznie większa niż wyżej między Tatrami a lasami. Obraz lasu uległ zatem silniejszemu podniesieniu niż wynikałoby to ze średniej refrakcji dla całego dystansu obserwacji Tatr. Średni współczynnik refrakcji dla tego lasu względem wzgórza w Potoku wyniósł ok. 0,31.

The post Tatry z Rzeczycy Księżej/Dąbrowicy [236 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Fragmenty panoramy:

The post Gorgany z Nowin Horynieckich na Roztoczu [179 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Po raz pierwszy widoczność Tatr z okolic cmentarza w Tumlinie-Węglach wykazał Paweł Kłak 29 marca 2023 r., wykonując zdjęcia w podczerwieni i publikując je na stronie dalekiewidoki.pl. Góry nie były jednak widoczne w świetle widzialnym dla ludzkiego oka. 9 listopada 2023 r. ponad godzinę przed zachodem słońca tatrzańskie wierzchołki po raz pierwszy pokazały się na matrycy aparatu w zakresie widzialnym. Widoczne były szczyty Tatr Wysokich od Wysokiej po Świnicę, a najdalszym z nich jest Krywań oddalony o 204,9 km. Po zachodzie słońca widok był z pewnością dużo wyraźniejszy, ale w tym czasie fotografowałem Tatry z innego, zupełnie nowego miejsca – wzgórza Krzemionka przy trasie Kielce-Zagnańsk.

Nowsze zdjęcia z 18.12.2023, w dużo lepszych warunkach są dostępne tutaj: Tatry z Tumlina-Węgli po raz drugi.

The post Tatry z Tumlina-Węgli [205 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Są to prawdopodobnie pierwsze zdjęcia Tatr z tego miejsca.

The post Tatry z Krzemionki k. Kielc [203 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.