The post Varso Tower z Żoch k. Ciechanowa [67 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Wiadukt w miejscowości Lubice to prawdopodobnie najdalszy punkt na drodze S17 Lublin–Warszawa z widokiem na warszawskie wieżowce. Znajduje się nad linią kolejową nr 13. Odległość do widocznych wieżowców wynosi 42–44 km, po lewej widać też położone nieco bliżej komin Elektrociepłowni Siekierki (35 km), a po prawej komin Ciepłowni Kawęczyn (39 km), będący najwyższym kominem w Warszawie i jednym z najwyższych w Polsce.

The post Warszawa z Lubic [44 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Tak wygląda Varso Tower:

Co widać z Varso Tower? Z góry rozpościera się rozległy widok we wszystkich kierunkach. Widać stąd praktycznie całą Warszawę.

Na dłuższej ogniskowej obiektywu ładnie prezentuje się Stare Miasto i Wisła w okolicach mostu Siekierkowskiego. Niecałe pół kilometra od Varso znajduje się Pałac Kultury i Nauki, na którym w powiększeniu ujrzymy ludzi na tarasie widokowym. Szczyt iglicy PKiN wystaje minimalnie nad horyzont – znajduje się kilka metrów wyżej niż dach Varso Tower, natomiast taras na 30. piętrze jest dokładnie o 116 m niżej.

 

Przejdźmy do tego, co można zobaczyć w oddali na horyzoncie.

Mapa przedstawia obiekty, które udało się sfotografować.

Komin elektrociepłowni EC-4 w Łodzi oddalony o 113,6 km jest na chwilę obecną najdalszym obiektem naziemnym widzianym z Warszawy. W standardowych warunkach atmosferycznych nie da się dostrzec bardziej odległego obiektu z tarasu Varso. Znajduje się on na Widzewie w południowo-wschodniej części Łodzi, mierzy 264 metry wysokości i jest najwyższą budowlą w tym mieście. Kierunek obserwacji wyznaczają Aleje Jerozolimskie, a dokładnie ich najdalszy odcinek widoczny w kierunku zachodnim.

W tym kierunku widać także zabudowania Skierniewic (ok. 63–66 km), Żyrardowa (ok. 43 km), Grodziska Mazowieckiego (ok. 30 km) i Pruszkowa (ok. 15 km) – oznacza to, że z bloków w tych miastach można zobaczyć warszawskie wieżowce. Na horyzoncie po lewej stronie łódzkiego komina znajduje się Farma Wiatrowa Słupia (ok. 80 km), a obok wystaje oddalony o 85 km las w okolicach Rogowa.
Na prawo od Skierniewic stoi maszt Radiowego Ośrodka Nadawczego Skierniewice/Bartniki (57,5 km).

Przyjrzyjmy się nieco bliżej wybranym fragmentom tej panoramy. Na prawo od łódzkiego komina widać kominy i bloki w Skierniewicach. Jest to prawdopodobnie najdalsze miasto, z którego można zobaczyć Warszawę w typowych warunkach w dzień. Ze względu na kąt padania światła słonecznego na poniższej panoramie widać tylko niektóre bloki.

Z kolei po lewej stronie łódzkiego komina znajduje się Farma Wiatrowa Słupia (ok. 80 km). Obok wiatraków wystaje oddalony o 85 km las w okolicach Rogowa.

Skierujmy teraz wzrok na północny zachód – daleko ponad lasami Puszczy Kampinoskiej widać dwa kominy rafinerii w Płocku, a na prawo od nich kłębi się obłok kondensacyjny pochodzący z kolejnego, niższego komina, który jest schowany za lasem. Odległość sięga 98,7 km. Nieco dalej w prawo wznoszą się dwie turbiny wiatrowe w miejscowości Małoszewo (77,7 km). Po lewej stronie, trochę dalej od azymutu kominów, widnieje komin byłej cukrowni w Małej Wsi (66,2 km).
Dobrym punktem orientacyjnym jest wieżowiec Warsaw Spire z charakterystycznymi dwiema iglicami – Płock znajduje się po jego prawej stronie.

Na prawo od Płocka wznoszą się turbiny wiatrowe w miejscowościach Woźniki i Czerniewo, do których odległość sięga 83,7 km.

Na północnym wschodzie widać Wyszków, z wyraźnie rzucającym się w oczy kominem ciepłowni (51,9 km).

Na wschodnim horyzoncie wzrok przykuwa Farma Wiatrowa Korytnica – aż 39 potężnych turbin o wysokości 180-195 m, położonych na zachód i południe od Węgrowa (53,2–65,1 km).

Południowy wschód – tu wyróżnia się komin w Karczewie (24,9 km). Po jego prawej stronie wyłania się fragment Wisły w okolicy ujścia Świdra, a dalej kościół w Osiecku (40,8 km). Tuż obok kościoła powinien pokazać się maszt RTCN Ryki oddalony o ponad 94 km, jednak tym razem nie był widoczny.

Następnie natrafiamy na turbinę wiatrową w miejscowości Sokół pomiędzy Garwolinem a Dęblinem (70,6 km).

Elektrownia Kozienice jest najlepiej widocznym obiektem położonym ponad 50 km od Warszawy. Gołym okiem widać ogromną chłodnię kominową o wysokości 185 m i szerokości u podstawy 146 m oraz kilka sąsiednich kominów, a wrażenie wielkości obiektu potęgują unoszące się nad kominami obłoki kondensacyjne. Najdalszy komin widoczny na zdjęciu znajduje w odległości 69,9 km. Około 400 m dalej stoi najwyższy (200 m) komin elektrowni, ale patrząc od strony Varso znajduje się dokładnie za chłodnią kominową i zasłaniał go obłok skroplonej pary.

Po lewej stronie elektrowni widnieją trzy wieże zamku w Czersku (34,1 km), a nieco bliżej zabudowania Góry Kalwarii.

Na południu można dostrzec cztery turbiny wiatrowe koło Jedlińska niedaleko Radomia (odległość do 79,1 km).

Przegląd horyzontu kończymy, wracając do kierunku południowo-zachodniego. Widoczne są industrialne zabudowania Mszczonowa razem z dwiema turbinami wiatrowymi (42,5 km), a w tle farma wiatrowa koło Wysokienic na zachód od Rawy Mazowieckiej.

Miejsce obserwacji: dach Varso Tower w Warszawie – wysokość 230 m (344 m n.p.m.)
Widoczne obiekty i odległość:

• komin elektrociepłowni EC-4 w Łodzi 113,6 km
• kominy rafinerii w Płocku 98,7 km
• komin Cukrowni Glinojeck 84,2 km
• wieża radiowa w Łowiczu 73,1 km
• Elektrownia Kozienice 69,9 km
• Skierniewice ok. 63-66 km
• komin PEC w Płońsku 61,1 km
• maszt RON Skierniewice/Bartniki 57,5 km
• Wyszków ok. 52 km
• Żyrardów ok. 43 km
• zamek w Czersku 34,1 km

Elektrownie wiatrowe w okolicach miejscowości:

• Bonarów k. Rogowa 85 km
• Czerniewo i Woźniki k. Płocka 83,7 km
• Witkowo k. Raciąża 83,6 km
• Słupia k. Rogowa 80,4 km
• Jedlińsk k. Radomia 79,1 km
• Małoszewo k. Płocka 77,7 km
• Wysokienice k. Rawy Mazowieckiej 75,8 km
• Sokół k. Garwolina 70,6 km
• Korytnica k. Węgrowa 65,1 km
• Wycinki k. Płońska 60,8 km
• Poczernin k. Płońska 52,5 km
• Mszczonów 42,5 km

Data: 02.06.2023, godz. 17:20 – 19:35
Autorzy: Łukasz Wawrzyszko, Paweł Kłak
Aparat: Canon 77D + Tamron 150-600 mm G2 i Sony RX100 M3 (Ł. Wawrzyszko), Canon 1100D + Sigma 150-500 mm (P. Kłak)

Dokładną pogodę w tym dniu przedstawia tabela z danymi pomiarowymi

The post Dalekie obserwacje z Varso Tower w Warszawie [114 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

 
Tak wygląda ów wiadukt

Widok ogólny z wiaduktu w kierunku Warszawy

Film doskonale pokazuje, jakie panowały warunki – obraz falował w powietrzu, więc trudno było uzyskać dobrą ostrość, zwłaszcza w przypadku obiektów nieznacznie wystających nad horyzontem. Dlatego iglice niektórych budynków są ledwo widoczne.

Tabela z lokalizacją i odległościami do poszczególnych obiektów:

The post Warszawa z Iwowego k. Stoczka Łukowskiego [67 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

W maju 2023 r. po raz pierwszy została sfotografowana Warszawa z Gór Świętokrzyskich, z odległości ponad 150 km. Najpierw 22 maja Paweł Kłak zaobserwował światło iglicy Varso Tower, a potem 28 maja udało się udokumentować panoramę 11 najwyższych budowli w stolicy (Łukasz Wawrzyszko i Paweł Kłak), po czym dzień później powtórzył to Kamil Gołąb.

Zdjęcia zostały szeroko udostępnione w internecie, po czym pojawiło się wiele sceptycznych komentarzy, podających w wątpliwość możliwość takiej obserwacji.

Czy taki widok jest możliwy mimo krzywizny Ziemi?

Oczywiście tak. Proste kalkulatory zakrzywienia Ziemi, używane do prób udowodnienia niemożliwości takiego widoku na kulistej planecie, nie uwzględniają ukształtowania terenu na linii obserwacji ani zjawisk optycznych związanych z propagacją światła w atmosferze.
Poniższa ilustracja przedstawia profil ukształtowania terenu pomiędzy Łysą Górą a Pałacem Kultury i Nauki, z uwzględnieniem krzywizny Ziemi. Dla lepszej czytelności wysokość została przedstawiona w większej skali niż odległość (zgodnie z oznaczeniami osi), dlatego zarówno rzeźba terenu, jak i krzywizna Ziemi są powiększone.

Brązowa linia jest to prosta linia biegnąca pomiędzy szczytem iglicy Pałacu Kultury i Nauki (wysokość 352 m n.p.m.) a obserwatorem pod szczytem Łysej Góry (584 m n.p.m.). Widać, że przecina ona teren znajdujący się po drodze – do widoczności brakuje bardzo dużo. Po linii prostej światło rozchodzi się jednak w próżni, a w niejednorodnym ośrodku, jakim jest ziemska atmosfera, jest inaczej. Im wyżej, tym ciśnienie atmosferyczne jest niższe, a powietrze ma mniejszą gęstość – a im rzadsze powietrze, tym mniejszy jest jego współczynnik załamania. Powietrze załamuje więc światło w taki sposób, że promienie światła zakrzywiają się w kierunku Ziemi (wypukłość krzywizny jest skierowana w kierunku mniejszego współczynnika załamania) – jest to zjawisko refrakcji atmosferycznej. Fizyczne i matematyczne szczegóły tego fenomenu są opisane na stronie Waltera Bislina.

W standardowych warunkach promień krzywizny linii widzenia jest ok. 7 razy większy niż promień krzywizny kuli ziemskiej. Określa się to za pomocą współczynnika refrakcji zdefiniowanego jako iloraz promienia Ziemi oraz promienia tej krzywizny – wynosi on ok. 0,14 i na ogół w ciągu dnia ulega niewielkim zmianom m.in. w zależności od temperatury powietrza.

Po uwzględnieniu standardowej refrakcji widoczność nadal nie jest możliwa. Linia powędrowała nieco wyżej, lecz brakuje kilkudziesięciu metrów, by wyszła powyżej terenu zasłaniającego widok.

W pogodne noce grunt szybko wypromieniowuje ciepło, a wraz z nim ochładza się przygruntowa warstwa powietrza. Staje się ona zimniejsza od powietrza położonego wyżej – powstaje radiacyjna inwersja temperatury. Chłodniejsze powietrze jest gęstsze i ma wyższy współczynnik załamania – w takich warunkach zmiany współczynnika załamania są zatem większe niż zwykle i to dość znacznie. W warstwie powietrza o grubości kilkudziesięciu metrów różnica temperatur może wynosić kilka stopni Celsjusza. Światło załamuje się wtedy kilkakrotnie silniej niż standardowo. Sprawdźmy więc przebieg linii widzenia dla współczynnika refrakcji 0,4 – około 3 razy większego niż standardowy.

Skąd wiadomo, że 28 maja 2023 r. wystąpiła taka inwersja? Jej obecność potwierdzają pomiary sondażowe atmosfery wykonane za pomocą balonu meteorologicznego – najbliższy pomiar był wykonany w Legionowie o godz. 2 w nocy.

Inwersja temperatury w Legionowie wystąpiła w zakresie wysokości 104 – 203 m n.p.m., czyli ok. 10 – 110 m nad ziemią (prawdopodobnie sięgała nieco wyżej, gdyż na 203 i 228 m n.p.m. była identyczna temperatura). Nie mamy danych z linii Warszawa – Łysa Góra, więc nie da się określić dokładnego rozkładu tego współczynnika na linii obserwacji, ale warunki pogodowe były podobne, więc z pewnością również tam była inwersja. Linia widzenia tylko na części dystansu przechodziła przez warstwę inwersyjną, dlatego średni współczynnik refrakcji jest znacznie niższy niż maksymalne wartości. Najniższy widoczny na zdjęciach obiekt w Warszawie to światło na maszcie na budynku Centrum LIM, którego szczyt sięga 295 m n.p.m. Za pomocą opisanej tutaj metody można wyznaczyć minimalny średni współczynnik refrakcji, przy którym powinno być ono widoczne. Wynosi on ok. 0,44, więc co najmniej taka średnia jego wartość musiała wtedy wystąpić.

Powyższe analizy zakładają uproszczenie polegające na uśrednieniu współczynnika refrakcji dla całej linii widzenia. W przypadku inwersji obejmującej niewielki zakres wysokości zmienność refrakcji jest jednak na tyle duża, że rzeczywista linia widzenia w istotnym stopniu odbiega od uproszczonej.
Przy pomocy specjalnego programu analizującego rozchodzenie się światła w atmosferze o określonym pionowym profilu temperatury można wyznaczyć linię widzenia w danych warunkach.
Poniższe wykresy zostały opracowane przez dr. hab. Krzysztofa Strasburgera w oparciu o pomiary z Legionowa – dokładny opis na jego stronie.

A jak wyglądałoby to, gdyby Ziemia była płaska?

Oczywiście można coś takiego zasymulować za pomocą dostępnych programów.

Linia widzenia biegłaby na bardzo dużej wysokości nad ziemią, a to oznacza, że Pałac Kultury byłby widoczny praktycznie w całości. Byłoby widać znacznie więcej budynków czy kominów w Warszawie, w tym nawet zwykłe 10-piętrowe bloki. Nie chowałyby się one za horyzontem i nie byłaby do tego potrzebna refrakcja atmosferyczna. Oczywiście widok nie kończyłby się na Warszawie, Łodzi, Gdańsku czy nawet Morzu Bałtyckim… Jeśli nawet przejrzystość powietrza nie pozwoliłaby na tak rozległe panoramy, to np. na tle zachodzącego słońca, którego światło przebija się przez zamglenia, byłyby widoczne tereny oddalone o tysiące kilometrów. Panorama sięgałaby więc ogromnych odległości, ale… zejdźmy na Ziemię. Okrągłą, a właściwie geoidalną.

W rzeczywistości nawet pomimo zwiększonej refrakcji widzimy tylko światła, które są zamontowane w najwyższych punktach wysokich budynków. Cała reszta Warszawy jest schowana za horyzontem – właśnie ze względu na krzywiznę Ziemi.

 

Skąd wiadomo, że skupisko czerwonych punktów na horyzoncie to właśnie Warszawa?

Są one widoczne dokładnie w tych miejscach, gdzie powinny znajdować się najwyższe warszawskie budynki. Azymut każdego z nich dokładnie pasuje do położenia na zdjęciu. Można go wyznaczyć z dużą dokładnością w następujący sposób.

Po obu stronach Warszawy widać na zdjęciu wieże telefonii komórkowej z wyraźnymi czerwonymi światłami. Znając ich lokalizacje, można obliczyć azymuty do nich (np. kalkulatorem online).

Po lewej znajduje się wieża w Krogulczy Suchej (51,328411°N, 21,013814°E), a po prawej podobny obiekt w miejscowości Augustów (51,359309°N, 21,047798°E – nieoznaczony na mapie Google, ale widoczny na nowszej fotomapie w Geoportalu). Zdjęcie zostało zrobione z punktu 50,860833°N, 21,047528°E. Po wprowadzeniu współrzędnych do kalkulatora azymutów otrzymujemy azymuty: 357,420° do wieży w Krogulczy Suchej i 0,019° do Augustowa.

Następnie mierzymy poziomą odległość między wieżami na zdjęciu (w pikselach), dzielimy ją przez odległość kątową między nimi (różnicę azymutów) i otrzymujemy liczbę pikseli, jaka odpowiada na zdjęciu jednemu stopniowi kątowemu. Odległość na zdjęciu wynosi 4134 piksele, odległość kątowa to 360° – (357,420° – 0,019°) = 2,599°, a zatem jednemu stopniowi odpowiada na zdjęciu 4134 / 2,599 ≈ 1590,6 pikseli. Można teraz nanieść na zdjęcie podziałkę wyskalowaną w stopniach lub jego częściach (np. 0,1° co ok. 159 pikseli).

Taka podziałka ułatwia odczytanie azymutu do dowolnego obiektu – wystarczy zmierzyć, o ile pikseli jest oddalony w poziomie od najbliższej linii podziałki.

Na powyższym zdjęciu pokazano pomiar azymutu do jednego ze świecących obiektów. Jest on położony o 57 pikseli w prawo od azymutu 358,7°, czyli na azymucie 358,7 + 57/159 = 358,738°.
Teraz wystarczy poprowadzić na mapie linię biegnącą w tym właśnie kierunku – umożliwia to np. strona udeuschle.de. Linia trafia dokładnie na wieżowiec Q22 w Warszawie. Jest to jedyny wysoki obiekt na tej linii, co można sprawdzić na mapie przeszkód lotniczych, zawierającej lokalizacje obiektów o wysokości co najmniej 100 m.

W ten sam sposób można zidentyfikować kolejne obiekty. Azymuty do nich obliczone wyżej wspomnianym kalkulatorem przedstawia tabela:

Obiekt	Mapa	Wysokość (m n.p.m.)	Azymut (°)	Odległość (km)
Widok z punktu 50,860972°N, 21,047500°E
Warsaw Trade Tower	https://goo.gl/maps/XybUH5vUKPYWNpQE8	319	358,342	152,9
Skyliner	https://goo.gl/maps/AhaBtLGHfPhFWfx9A	307	358,359	152,3
Warsaw Spire	https://goo.gl/maps/Tj1ELZChwgVuBGm29	331	358,377	152,5
Warsaw Unit	https://goo.gl/maps/DND4F6zQa2B4d4PD7	316	358,429	152,3
Q22	https://goo.gl/maps/5tF4xpnSAhcZ7oLfA	309	358,738	152,9
Rondo 1	https://goo.gl/maps/3CLtGnEQv5ADWbW66	306	358,775	152,6
Varso Tower	https://goo.gl/maps/pPcJMCstWBwEekMC7	424	358,787	152,1
Złota 44	https://goo.gl/maps/4iWXAWfTY2izz5q67	306	358,841	152,4
Centrum LIM	https://goo.gl/maps/fZWhzx9LNFKasS9u6	295	358,902	152
Pałac Kultury i Nauki	https://goo.gl/maps/xQCPjmHgCvMDv7LG7	352	358,942	152,5
Widok z punktu 50,860768°N, 21,047419°E
komin Ciepłowni Kawęczyn	https://goo.gl/maps/s8LuZck61sZdt4JK8	392	2,028	156,6

Skąd jednak wiemy, że wyżej wymienione wieże telekomunikacyjne znajdują się właśnie tam? One również zostały sprawdzone w ten sam sposób – na szerszym zdjęciu, gdzie objęły się inne obiekty możliwe do rozpoznania po ich kształcie i położeniu. Po prawej widać Starachowice, których nie sposób pomylić z innym miastem, a po lewej jest charakterystyczny komin dawnej Cementowni Wierzbica (można by było go zidentyfikować np. względem Farmy Wiatrowej Szerzawy znajdującej się bardziej po lewej).

Czy w takim razie nie są to inne obiekty, które znajdują się na azymucie Warszawy, ale bliżej?
Nie ma w tym zakresie azymutów innego skupiska obiektów oznakowanych takimi światłami, które wystawałyby nad horyzontem wyżej niż Warszawa. Teoretycznie gdyby nawet były, to musiałyby być rozmieszczone dokładnie tak samo, jak wieżowce, co byłoby skrajnie mało prawdopodobne.

 

The post Warszawa z Gór Świętokrzyskich – jak to możliwe? first appeared on Dalekie Horyzonty.

Aktualne zestawienie najdalszych punktów z udokumentowanym widokiem na Warszawę znajduje się na stronie Dalekie obserwacje Warszawy.Po raz pierwszy Warszawę ze świętokrzyskiego gołoborza sfotografował Paweł Kłak o świcie 22.05.2023 r. – widoczne było światło iglicy Varso Tower, będącej najwyższym punktem miasta. Są opublikowane na stronie dalekiewidoki.pl.

Niecały tydzień później – 28.05.2023 r. podjęliśmy (Łukasz Wawrzyszko i Paweł Kłak) próbę ponownej obserwacji, o nieco wcześniejszej porze. Po północy wycelowaliśmy obiektywy w stronę stolicy i na ekranach aparatów ukazały się światła Varso, a także kolejne, podobne czerwone światło obok po prawej stronie – jak się potem okazało – Pałac Kultury i Nauki. Nad zachodnią częścią Starachowic widniało zaś światło komina Ciepłowni Kawęczyn, a to oznaczało nowy rekord odległości obserwacji Warszawy – 156,6 km. Około pół godziny później zza horyzontu niespodziewanie wyłoniły się kolejne światła – w kulminacyjnym momencie było widać aż 10 najwyższych warszawskich wieżowców. Po godzinie 1 ponownie były widoczne tylko pojedyncze obiekty.

Zdjęcia Pawła Kłaka – więcej na stronie dalekiewidoki.pl:

 

Tak zmieniał się widok w ciągu dwóch godzin:

Animacja na podstawie zdjęć Pawła Kłaka:

Poszczególne obiekty zostały zidentyfikowane z wykorzystaniem pomiarów i obliczeń azymutów. Poniższe zdjęcie z nałożoną mapą zawierającą linie biegnące od Świętego Krzyża do wieżowców pokazuje, że rozmieszczenie świateł pasuje do lokalizacji budynków.

Tabela z lokalizacją i odległościami do poszczególnych obiektów:

Obiekt	Mapa	Wysokość (m n.p.m.)	Azymut (°)	Odległość (km)
Widok z punktu 50,860972°N, 21,047500°E
Warsaw Trade Tower	https://goo.gl/maps/XybUH5vUKPYWNpQE8	319	358,342	152,9
Skyliner	https://goo.gl/maps/AhaBtLGHfPhFWfx9A	307	358,359	152,3
Warsaw Spire	https://goo.gl/maps/Tj1ELZChwgVuBGm29	331	358,377	152,5
Warsaw Unit	https://goo.gl/maps/DND4F6zQa2B4d4PD7	316	358,429	152,3
Q22	https://goo.gl/maps/5tF4xpnSAhcZ7oLfA	309	358,738	152,9
Rondo 1	https://goo.gl/maps/3CLtGnEQv5ADWbW66	306	358,775	152,6
Varso Tower	https://goo.gl/maps/pPcJMCstWBwEekMC7	424	358,787	152,1
Złota 44	https://goo.gl/maps/4iWXAWfTY2izz5q67	306	358,841	152,4
Centrum LIM	https://goo.gl/maps/fZWhzx9LNFKasS9u6	295	358,902	152
Pałac Kultury i Nauki	https://goo.gl/maps/xQCPjmHgCvMDv7LG7	352	358,942	152,5
Widok z punktu 50,860768°N, 21,047419°E
komin Ciepłowni Kawęczyn	https://goo.gl/maps/s8LuZck61sZdt4JK8	392	2,028	156,6

 

Z tarasu na gołoborzu na lewo od Warszawy był widoczny jeszcze jeden odległy obiekt – maszt Radiowo-telewizyjnego Centrum Nadawczego Warszawa/Raszyn, oddalony o 135,2 km.

 

Jak to możliwe, że jednego dnia widać tylko jeden obiekt, a innego znacznie więcej?

Zgodnie z obliczeniami, w standardowych warunkach Warszawa powinna być całkowicie schowana za horyzontem. W pogodne noce występuje jednak zjawisko, które zmienia przebieg światła w atmosferze, umożliwiając zajrzenie nieco dalej niż zwykle „za horyzont”. Mowa o radiacyjnej inwersji temperatury – grunt wypromieniowuje ciepło, ochładza się, a razem z nim przygruntowa warstwa powietrza. Staje się ona chłodniejsza niż powietrze położone powyżej – w takich warunkach występuje silniejsze załamanie światła, dzięki czemu promienie światła mogą dotrzeć nieco dalej, omijając w pewnym stopniu krzywiznę Ziemi.

Zjawisko to może mieć różne nasilenie i zależy przede wszystkim od tego, jak zmienia się temperatura powietrza z wysokością. Więcej na jego temat można przeczytać na stronie Refrakcja atmosferyczna, gdzie między innymi wyjaśniony jest współczynnik refrakcji – parametr określający intensywność załamania światła w atmosferze. Standardowo wynosi on ok. 0,13 – 0,15, natomiast światło na szczycie iglicy Varso powinno być widoczne nad horyzontem dla współczynnika co najmniej 0,3. Z kolei światło na najniższym widocznym na zdjęciach budynku – Centrum LIM – wymaga współczynnika 0,44, czyli światło musi załamać się aż 3-krotnie silniej niż standardowo. Ze względu na niejednorodność atmosfery mowa o uśrednionych współczynnikach dla całego dystansu obserwacji. Z pomiarów temperatury powietrza wykonanych w Legionowie przy pomocy balonu meteorologicznego wynika, że refrakcja znacznie zmieniała się z wysokością, istotnie  odbiegając od średnich wartości – dlatego średni, stały współczynnik refrakcji nie odzwierciedla wystarczająco dokładnie rzeczywistych warunków. Do wysokości nieco ponad 100 m nad ziemią występowała silna inwersja temperatury, która powyżej nagle kończyła się i dalej następował stopniowy spadek temperatury zbliżony do tego, jaki ma miejsce w warunkach standardowych. Poniższe wykresy zostały opracowane przez dr. hab. Krzysztofa Strasburgera za pomocą jego własnego programu – dokładny opis na jego stronie.

Aby w standardowych warunkach (wsp. refrakcji 0,14) był widoczny szczyt masztu Centrum LIM, musiałby być wyższy o ok. 190 metrów albo należałoby się wznieść ponad 360 m ponad gołoborze. Natomiast wierzchołek iglicy Varso Tower byłby widoczny po jej podniesieniu o ok. 170 m lub gdyby punkt widokowy na Łysej Górze był wyżej o ponad 125 m.

Więcej o tym, dlaczego widać Warszawę z Gór Świętokrzyskich i skąd wiadomo, że to skupisko świateł to właśnie Warszawa, można przeczytać tutaj: Warszawa z Gór Świętokrzyskich – jak to możliwe?.

Na koniec kilka szerszych ujęć z miejsca obserwacji

The post Warszawa ze Świętego Krzyża [157 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

1. Łysa Góra

Łysa Góra (Święty Krzyż) – schody na taras widokowy na gołoborzu – 50,860972°N, 21,047500°E (województwo świętokrzyskie)
Odległość: 156,7 km do komina Ciepłowni Kawęczyn, 153 km do Warsaw Trade Tower, 152,2 km do Varso Tower
Źródła: dalekiehoryzonty.pl, dalekiewidoki.pl

Rekordowo daleki widok Warszawy – ze Świętego Krzyża widać światła komina Ciepłowni Kawęczyn i licznych wieżowców. Jest to możliwe w pogodne noce, gdy występuje większe niż zwykle załamanie światła w przygruntowej warstwie powietrza – zwiększona refrakcja atmosferyczna w wyniku radiacyjnej inwersji temperatury.

2. Zbędowice

Zbędowice – 51,35215°N, 22,0107°E (województwo lubelskie)
Odległość: 119,9 km do Varso Tower
Źródło: astropolis.pl

3. Skłobska Czapa

Skłobska Czapa, miejscowość Nadolna – 51,25562°N, 20,68118°E (województwo mazowieckie)
Odległość: 110,5 km do Varso Tower
Źródło: Facebook

4. Zwola

Zwola – 51,436918°N, 21,782503°E (województwo mazowieckie)
Odległość: 109,8 km do Elektrociepłowni Żerań
Źródło: astropolis.pl

5. Marianów

Marianów – 51,43286°N, 21,79518°E (województwo mazowieckie)
Odległość: 106,7 km do Intraco
Źródło: astropolis.pl

6. Opatkowice

Opatkowice – 51,4484°N, 21,8554°E (województwo lubelskie)
Odległość: 104,9 km do Varso Tower
Źródło: astropolis.pl

7. Kalenice

Kalenice – punkt przy lesie – 51,963163°N, 19,856419°E (województwo łódzkie)
Odległość: 93,5 km do komina Ciepłowni Kawęczyn, 84,3 km do Pałacu Kultury i Nauki
Źródła: Facebook, wersja opisana – dalekiehoryzonty.pl

26 czerwca 2023 r. Paweł Kłak trafił na silniejszą inwersję temperatury, dzięki której pokazało się jeszcze więcej obiektów – więcej na dalekiewidoki.pl.

Kalenice – wiadukt nad autostradą A2 – 51,964941°N, 19,859048°E (województwo łódzkie)
Odległość: 93,3 km – komin Ciepłowni Kawęczyn, 84 km – Pałac Kultury i Nauki
Źródła: Facebook, dalekieobserwacje.eu, wersja opisana – dalekiehoryzonty.pl

Widoczność tych obiektów była możliwa dzięki radiacyjnej inwersji temperatury i związanej z nią zwiększonej refrakcji atmosferycznej. Więcej w poście Warszawa widziana z Kalenic.

8. Koziczyn

Łaziska – 52,98017°N, 20,68979°E (województwo mazowieckie)
Odległość: 86,2 km do Varso Tower
Źródło: Facebook

9. Łaziska

Łaziska – 52,37577°N, 19,86761°E (województwo mazowieckie)
Odległość: 85,9 km do komina Elektrociepłowni Siekierki
Źródło: Facebook

10. Guty Duże

Guty Duże – 52,93967°N, 21,28822°E (województwo mazowieckie)
Odległość: 81,5 km do Varso Tower
Źródło: Facebook

11. Seroczyn

Seroczyn – 52,01769°N, 21,94352°E (województwo mazowieckie)
Odległość: 77 km do słupa energetycznego na Nowodworach
Źródło: Facebook

12. Krężce

Krężce – 51,9213°N, 20,0608°E (województwo łódzkie)
Odległość: 72,9 km do Varso Tower
Źródło: dalekiehoryzonty.pl

13. Kienkówka

Kienkówka – 51,9437°N, 21,89665°E (województwo lubelskie)
Odległość: 70,2 km do Skylinera
Źródło: Facebook

14. Wola Miastkowska

Wola Miastkowska – 51,92152°N, 21,85488°E (województwo mazowieckie)
Odległość: 69,3 km do Warsaw Trade Tower
Źródło: Facebook

15. Gościewicz

Gościewicz – 51,93209°N, 21,83989°E (województwo mazowieckie)
Odległość: 67,8 km do Warsaw Trade Tower
Źródło: Facebook

16. Żochy

Żochy – 52,77735°N, 20,57723°E (województwo mazowieckie)
Odległość: 67,5 km do Varso Tower
Źródło: dalekiehoryzonty.pl

17. Księżopole-Budki

Księżopole-Budki – 52,32976°N, 22,10644°E (województwo mazowieckie)
Odległość: 67 km do komina Ciepłowni Kawęczyn
Źródło: Facebook

18. Iwowe

Iwowe – 51,967478°N, 21,856230°E (województwo mazowieckie)
Odległość: 66,9 km do Warsaw Trade Tower
Źródło: dalekiehoryzonty.pl

19. Paplin

Paplin – 52,481707°N, 21,883785°E (województwo mazowieckie)
Odległość: 66,5 km do Varso Tower
Źródło: Facebook

20. Wyszogród

Wyszogród (Zamieście) – 52,402351°N, 20,197698°E (województwo mazowieckie)
Odległość: 65,2 km do komina Ciepłowni Kawęczyn
Źródło: Astropolis (lokalizacja)

Wyszogród (ul. Warszawska) – 52,395662°N, 20,214978°E
Odległość: 56,7 km do Varso Tower
Źródło: Astropolis

21. Kębłowice

Kębłowice – 52,48049°N, 20,35604°E (województwo mazowieckie)
Odległość: 59,7 km do komina Elektrociepłowni Siekierki
Źródło: Facebook

22. Dąbrowa

Dąbrowa – 52,38467°N, 21,78773°E (województwo mazowieckie)
Odległość: 57,5 km do Skylinera, 56,5 km do Varso Tower
Źródła: Facebook, astropolis.pl

Dąbrowa – 52,382676°N, 21,788156°E
Odległość: 56,4 km do Varso Tower
Źródło: Facebook

23. Zaborów

Zaborów – 51,78144°N, 20,89551°E (województwo mazowieckie)
Odległość: 56,5 km do komina Ciepłowni Kawęczyn
Źródło: Facebook

24. Pułtusk

Pułtusk – 52,703052°N, 21,050995°E (województwo mazowieckie)
Odległość: 52,9 km do Varso Tower
Źródło: Facebook

25. Żyrardów

Żyrardów – 52,053150°N, 20,443846°E (województwo mazowieckie)
Odległość: 52,6 km do komina Ciepłowni Kawęczyn
Źródło: Facebook

26. Turek

Turek – 52,271167°N, 21,762736°E (województwo mazowieckie)
Odległość: 52,3 km do Varso Tower
Źródło: Facebook

27. Mniszew

Mniszew – 51,832878°N, 21,306923°E (województwo mazowieckie)
Odległość: 50 km do Warsaw Trade Tower
Źródło: Astropolis

The post Dalekie obserwacje Warszawy first appeared on Dalekie Horyzonty.

Nocna panorama Warszawy z miejscowości Kalenice to obecnie drugi pod względem odległości widok na polską stolicę, jaki udało się sfotografować. Był on najdalszy do 22 maja 2023 r., kiedy to Paweł Kłak zaobserwował światło iglicy Varso Tower ze świętokrzyskiego gołoborza. Dzięki szczegółowej analizie fotografii opublikowanych pierwotnie na Facebooku przez jej autora Adriana Karczewskiego okazało się, co tak naprawdę widać. Widnieją na nich światła kilkunastu wieżowców, z których w największej odległości znajduje się Pałac Kultury i Nauki (83,8 km). Najbardziej odległym obiektem jest natomiast komin Ciepłowni Kawęczyn – 93 km. Pomiędzy warszawskimi budynkami widać także komin Elektrociepłowni Pruszków II w Mosznej-Parceli, oddalony o 64,8 km.

Zestawienie najdalszych miejsc, z których sfotografowano Warszawę znajduje się na stronie Dalekie obserwacje Warszawy.

Dla porównania widok z tego samego wiaduktu z 19.02.2023 (fot. Jacek Pudło):

Widać tu tylko fragment iglicy Varso (blisko środka) i komin EC Pruszków II (po lewej), a po pozostałych obiektach nie ma śladu. Jak to możliwe?

Zazwyczaj widać właśnie tylko tyle – reszta Warszawy jest schowana za horyzontem. W specyficznych warunkach – w nocy przy pogodnym niebie, gdy grunt szybko wypromieniowuje ciepło, tworzy się radiacyjna inwersja temperatury – przy gruncie powietrze jest chłodniejsze niż wyżej. Zmienia się wówczas pionowy gradient współczynnika załamania światła – załamuje się ono mocniej (zjawisko refrakcji atmosferycznej) i w rezultacie obraz ulega pozornemu podniesieniu – budynki „wychodzą” ponad zasłaniające je lasy. W tym przypadku zjawisko to było bardzo silne, z analizy zdjęcia wynika, że średni współczynnik refrakcji wyniósł ok. 0,5, czyli prawie 4-krotnie więcej niż standardowo.

Na zdjęciu widać światła wieżowców Warsaw Hub minimalnie wystające nad lasem. Znając ich wysokość (245 m n.p.m.), wysokość miejsca obserwacji (168 m n.p.m.) oraz wysokość drzew, nad którymi je widać, można oszacować, jak duża była refrakcja atmosferyczna. Lokalizację drzew i ich wysokość odczytujemy z modelu NMPT w Geoportalu, korzystając z profilu terenu na heywhatsthat.com (opis metody) – wynosi ona ok. 130-135 m n.p.m.

Na profilu terenu w heywhatsthat.com linia widzenia przechodzi w lokalizacji tych drzew na wysokości ok. 135 m n.p.m., gdy współczynnik refrakcji wynosi ok. 0,5. Podobne wartości wynikają także z analizy widoczności innych budynków.

Poniższy wykres przedstawia zależność temperatury powietrza (prawa krzywa) i temperatury punktu rosy (lewa krzywa) od wysokości. Wynika z niego, że w warstwie powietrza od gruntu do wysokości ok. 30 m temperatura wzrastała o prawie 5 °C – czyli 16 °C na 100 m. Takie parametry, zakładając temperaturę 10 °C i ciśnienie 1010 hPa, dają nam współczynnik refrakcji nieco ponad 1,2. Dalej do wys. ok. 120 m nad ziemią było to ok. 4 °C / 100 m (wsp. refr. 0,46), a następnie inwersja gwałtownie się kończyła.

Aktualizacja 30.05.2023

30 maja 2023 r. Jacek Pudło sfotografował Warszawę z punktu przy lesie w Kalenicach, położonego na poziomie gruntu, ok. 250 m od wiaduktu i nieco dalej od Warszawy.

Miejsce obserwacji: Kalenice 51,963163°N, 19,856419°E
woj. łódzkie, powiat łowicki, gmina Łyszkowice
Odległość: komin Ciepłowni Kawęczyn 93,3 km, Pałac Kultury i Nauki 84 km, Varso Tower 83,5 km
Data: 30.05.2023
Autor: Jacek Pudło
Aparat: Canon 500D + Canon 70-200 F4 L

Aktualizacja 26.06.2023

26 czerwca 2023 r. Paweł Kłak trafił na silniejszą inwersję temperatury, dzięki której pokazało się jeszcze więcej obiektów – więcej na dalekiewidoki.pl.

The post Warszawa widziana z Kalenic [93 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Dla porównania widok na Varso z bliska. Z Krężec widać tylko iglicę na szczycie budynku.

The post Varso Tower z Krężec k. Skierniewic [73 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.