>200 km – Dalekie Horyzonty

Tatry z Łychowa Gościeradowskiego [234 km]

Dalekie Horyzonty — Wed, 12 Nov 2025 16:50:03 +0000

Miejsce obserwacji: Łychów Gościeradowski – 50,800314°N, 22,143807°E
gmina Trzydnik Duży, powiat kraśnicki, woj. lubelskie
Najdalszy widoczny obiekt: Kończysta (Tatry Wysokie)
Odległość: 233,7 km
Data: 03.11.2022, 29.10.2025
Autor: Łukasz Wawrzyszko
Aparat: Canon 6D + Tamron 150–600 mm G2

Okolice Łychowa Gościeradowskiego znane są z widoku na Tatry od 2020 roku, kiedy to Mariusz Pachla sfotografował je po raz pierwszy z województwa lubelskiego. Potem Tatry były obserwowane z kilku innych miejsc w pobliżu, oddalonych od siebie o niewielką odległość i położonych na tym samym wzniesieniu – skrajne punkty dzieli dystans nieco ponad 2 km. Były one początkowo określone jako Łychów, ale po analizie mapy na Geoportalu okazało się, że ich przynależność administracyjna jest bardziej skomplikowana. Na tym obszarze znajdują się terytoria aż czterech miejscowości położonych w województwie lubelskim i podkarpackim – Zdziechowice Pierwsze, Karkówka, Węglin i Łychów Gościeradowski. Pierwsza obserwacja w tym rejonie została wykonana z Węglina, najdalsza z Karkówki, kilka innych ze Zdziechowic. Z samego Łychowa udało się to po raz pierwszy 3 listopada 2022 r.

Położenie tych miejsc przedstawia poniższa mapa:

Samo miejsce obserwacji, poza jego lokalizacją administracyjną, nie wyróżnia się specjalnie od pozostałych w okolicy – odległość do Tatr choć duża, to rekordowa nie jest, a panorama Tatr różni się w istotny sposób od tych z pobliskich punktów.

Ogólny widok z miejsca obserwacji

Widok okazał się szczególny z innego względu – Tatry wyglądały inaczej niż zwykle. Zamiast ostrych szczytów, na horyzoncie zarysowało się lekko pofalowane, spłaszczone pasmo. Było ono widoczne dokładnie w tym kierunku, gdzie powinny znajdować się Tatry, a po drodze nie ma innych wzniesień, które mogłyby się tam pojawić. Pasmo wznosi się delikatnie w tych miejscach, gdzie powinny znajdować się główne szczyty. Wątpliwości rozwiewa rozciągnięcie zdjęcia w pionie – po tej operacji wyraźniej pokazują się wierzchołki, pasujące do ich spodziewanego układu.

Spłaszczony w wyniku inwersji temperatury obraz Tatr widzianych z Łychowa Gościeradowskiego (woj. lubelskie)

Porównanie oryginalnego widoku Tatr, zdjęcia rozciągniętego 4-krotnie w pionie ze zwiększonym kontrastem oraz symulacji panoramy Tatr w programie Kashmir 3D.

Takie spłaszczenie zarysu gór powstaje wskutek niejednorodnej refrakcji atmosferycznej – silniejszego załamania światła w cienkiej warstwie powietrza, w której występuje nietypowy rozkład temperatury w zależności od wysokości. Kąt, o jaki promień światła ulega zakrzywieniu, zależy od odległości, jaką pokonuje ono w powietrzu. Im dłużej przebiega w warstwie powietrza o silnej refrakcji, tym silniej się załamuje. Światło biegnące od niższego punktu pokonuje dłuższy dystans w obrębie tej warstwy w porównaniu z punktem położonym wyżej, a zatem ulega silniejszemu zakrzywieniu. Obserwujemy wówczas zniekształcenie obrazu gór w taki sposób, że niższe szczyty i zbocza gór są podniesione silniej niż wyższe wierzchołki. Powstawanie tego zjawiska przedstawiają poniższe rysunki.

Pomiary radiosondażowe z Popradu i Legionowa z godz. 13 pokazują niewielką inwersję temperatury na wysokościach odpowiednio ok. 1600 i 1200 m n.p.m., natomiast z godz. 1 4.11.2022 nieco bardziej gwałtowny, choć nadal niewielki wzrost temperatury w cienkiej warstwie powietrza na ok. 1000 m n.p.m. Jeszcze ciekawiej wyglądają najniższe partie atmosfery – w obu pomiarach z godz. 1 widoczna jest inwersja, która w Legionowie rozciągała się od gruntu do ok. 200 m nad ziemią, a przyrost temperatury na tym odcinku wyniósł ok. 5 °C. Najbardziej prawdopodobną przyczyną tego zjawiska była więc przygruntowa inwersja temperatury nad Kotliną Sandomierską – pojawia się ona przed zmierzchem, a zatem nie wykazują jej pomiary w godzinach okołopołudniowych. Najniższa warstwa powietrza ulega wówczas ochłodzeniu wraz z wypromieniowywaniem ciepła z gruntu i staje się chłodniejsza od powietrza znajdującego się wyżej. Chłodniejsze powietrze ma większą gęstość – w rezultacie szybciej zmienia się gęstość powietrza z wysokością, a co za tym idzie – zwiększa się zmiana współczynnika załamania światła. Lokalne przygruntowe anomalie temperatury nie są uwzględniane w tego typu pomiarach, które są wykonywane w niewielu miejscach, zaledwie 2 razy na dobę.

Pomiary radiosondażowe – wykresy temperatury i wilgotności powietrza w funkcji wysokości:

Aktualizacja 29.10.2025

Po trzech latach (29.10.2025) udało mi się w końcu trafić na lepsze warunki. Tatry były wyraźnie widoczne w wizjerze aparatu – niewykluczone, że osoby z wyjątkowo dobrym wzrokiem mogłyby je zobaczyć gołym okiem. Zniekształcenia zarysu szczytów były znacznie mniejsze. Tym razem pokazały się szczyty dalsze niż Gerlach – Kończysta (233,7 km) i Wysoka (233,2 km).
Początkowo były widoczne tylko wierzchołki Łomnicy, Durnego i Lodowego Szczytu. Kilkanaście minut po zachodzie słońca refrakcja zaczęła wyciągać kolejne szczyty i coraz bardziej spłaszczać zarys Tatr. Co ciekawe, najwyższe szczyty udało się sfotografować również telefonem, bez dodatkowej optyki.

Tatry z Łychowa Gościeradowskiego 29.10.2025 – po prawej stronie widoczna Kończysta (233,7 km)

Dalej w prawo widać Wysoką (233,2 km)

Tatry z Łychowa Gościeradowskiego sfotografowane telefonem Samsung S23 Ultra (zoom 30x)

Poglądowa mapa obserwacji Tatr z Łychowa

The post Tatry z Łychowa Gościeradowskiego [234 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Obserwacja Beskidów z Kalenicy, 27 grudnia 2024 – współrzędne geograficzne i geodezyjne

Dalekie Horyzonty — Mon, 12 May 2025 11:18:37 +0000

Od grudniowej obserwacji Beskidów z wieży widokowej na Kalenicy wkrótce minie pół roku. Materiały z niej zostały już opublikowane na stronie DalekieWidoki.pl, a także na papierze, w kwartalniku „Sudety” nr 1/2025. Artykuł
poświęcony wyznaczaniu odległości obserwacji zainspirował mnie do spojrzenia na nie w nowym świetle, by zilustrować rozbieżności w wynikach opracowań przygotowanych różnymi narzędziami i być może zrobić krok w stronę rozwiązania tego problemu.

Jeśli porównać opisy na stronie dalekiewidoki (zrobiony przez Pawła i mój), to nie sposób nie zauważyć, że odległość od Kalenicy do Babiej Góry różni się na nich o przeszło pół kilometra. Podobnie było w wielu innych przypadkach – otrzymywałem odległości mniejsze, niż koledzy analizujący tę samą obserwację. Kładłem to dotąd na karb tego, że „idę na łatwiznę” i wyznaczam odległość jako długość odcinka łączącego 2 punkty, nie biorąc pod uwagę krzywizny linii widzenia, a już na pewno nie krzywizny powierzchni Ziemi. Uważałem bowiem i nadal uważam, że przy obliczaniu odległości między punktami najlepiej trzymać się najprostszego sposobu, zamiast wikłać w uwzględnianie refrakcji, która powoduje, że długość linii widzenia (czyli drogi punktu na froncie fali) zmienia się w zależności od warunków termicznych, a jeśli pojawiają się miraże, to jest więcej niż jedna taka linia. O tym, że światło nie mknie po powierzchni Ziemi, chyba nie trzeba przekonywać :-). W obliczeniach omówionych w artykule Łukasza zostało zresztą jasno pokazane, że wszelkie krzywizny wnoszą stosunkowo niewiele, a już na pewno nie wspomniane pół kilometra z okładem. Jeśli dobrze przemyśleć ten aspekt sprawy, to jest on do rozwiązania (zgrubnego, lecz wystarczającego) na poziomie szkolnej geometrii – wystarczy porównać długość cięciwy i łuku okręgu.

Jeśli nie krzywizna, to co powoduje tak duże różnice? Podejrzanie padło na parametry elipsoidy przybliżającej kształt Ziemi. W swoich obliczeniach stosowałem „starą” elipsoidę Krasowskiego, podczas gdy w powszechnym użytku jest obecnie WGS-84. Nie ma sensu wdawać się w dywagacje, która z nich lepiej sprawdza się na obszarze Polski – zmiana parametrów w programie jest trywialna, a porównywać chcemy wyniki otrzymane z tą samą elipsoidą. Zmiana taka powoduje znaczące przesunięcie współrzędnych kartezjańskich punktu o danych współrzędnych geograficznych, ale odległość pomiędzy dwoma punktami znajdującymi się około 200 km od siebie zmienia się zaledwie o kilka metrów. Jest ona znacznie mniejsza od rozmiarów Ziemi, a oba punkty przesuwają się podobnie, gdy zmieniamy elipsoidę. Wyjaśnienia kilkusetmetrowych różnic nadal brakowało.

Przysłowiowe szydło wyszło z worka dopiero w dyskusji, w której okazało się, że internetowe kalkulatory do obliczeń odległości traktują odczytane z map współrzędne nie jako geograficzne, lecz geodezyjne! O tych pierwszych każdy przynajmniej słyszał w szkole, o drugich – niekoniecznie.

Różnica dotyczy szerokości – geograficzna jest kątem pomiędzy płaszczyzną równikową i prostą przechodzącą przez dany punkt oraz środek Ziemi, natomiast geodezyjna kątem pomiędzy tą samą płaszczyzną i normalną do powierzchni elipsoidy ziemskiej. Pierwsza jest uniwersalna – można ją wyznaczyć na podstawie precyzyjnych obserwacji astronomicznych. Druga zależy od parametrów elipsoidy, ale za to punkty ustawione jeden nad drugim (dokładnie w pionie) mają taką samą szerokość geodezyjną. Jeśli kształt Ziemi przybliżamy kulą (model FAI w artykule Łukasza), to współrzędne geodezyjne stają się tożsame z geograficznymi.

Czas przejść do obserwacji. Pokazane zdjęcia, a właściwie składanki dwóch lub trzech kadrów pokazują ewolucję widoku Beskidów w ciągu niemal godziny. Do dwóch przygotowałem opisy w obu wariantach, ze współrzędnymi traktowanymi na dwa sposoby. Odległości, podane w nawiasach, są zaokrąglone do 100 m. Tu trzeba nadmienić, że szerokość geodezyjna każdego punktu na obszarze Polski jest o około 10 minut kątowych większa od jego szerokości geograficznej, z dowolną rozsądną elipsoidą. Ma to swoje konsekwencje. Z map odczytujemy współrzędne kątowe i jeśli zinterpretujemy je jako geodezyjne, to obliczone odległości między punktami – zwłaszcza w kierunkach zbliżonych do równoleżnikowych – są większe, niż gdybyśmy potraktowali te same współrzędne jako geograficzne. Dzieje się tak dlatego, że nasze punkty (oczywiście tylko w obliczeniach, bo w rzeczywistości są tam, gdzie są względem środka Ziemi) znajdą się bliżej płaszczyzny równikowej, a przekrój Ziemi płaszczyzną równoległą do równikowej ma coraz większy obwód w miarę zbliżania się do równika. Z tego samego powodu o kilka minut różnią się wyznaczone kąty azymutu.

widok Beskidów, 7:20

Zaczynamy około pół godziny przed wschodem Słońca, o 7:20. Jest jeszcze dość ciemno, a na wielu masztach i wiatrakach (DH1 i DH2 koło Dívčí Hradu) są włączone światła sygnalizacyjne, dzięki którym można dobrze dopasować symulację do zdjęć. Ta sztuka udaje się z obydwoma rodzajami współrzędnych.

opis, 7:20, współrzędne geograficzne

opis, 7:20, współrzędne geodezyjne

Najdalej widać wypłaszczenie Kępy we wschodnim grzbiecie Babiej Góry. Tu też występuje największa rozbieżność obliczonej odległości – we współrzędnych interpretowanych jako geograficzne wynosi ona 244,8 km, a jako geodezyjne – 245,6 km. Około 800 metrów różnicy. Maleje ona dla bliższych obiektów – np. w przypadku Skrzycznego wynosi około 700 m (206,3 versus 207,0 km), szczytów Gór Opawskich – około 300 m przy około 80 km odległości, a zamku-pałacu Marianny Orańskiej w Kamieńcu Ząbkowickim – zaledwie około 100 m (27,2 i 27,3 km). Mamy do czynienia ze skalowaniem obliczonego dystansu czynnikiem 1,0033.

Charakterystyczne spłaszczenie optyczne odległych gór, związane z silnym uginaniem światła rozchodzącego się w warstwie powietrza z największą inwersją temperatury, w której występuje anomalnie wysoki gradient współczynnika załamania światła, doskonale widać na przykładzie masywu Babiej Góry oraz pasma Klimczoka, które wydają się niemal pozbawione przewyższeń. Takich warstw leżących jedna nad drugą można wskazać więcej, w postaci ciemniejszych pasów. W jednej z nich nad Skrzycznem powstał odwrócony miraż nakładający się na obraz zwyczajny. Ponadto widać, jak dalekie góry chowają się za krzywizną Ziemi – wyższa o ponad 600 m i odleglejsza o ponad 40 km Babia Góra jest pozornie tak samo wysoko, jak Klimczok.

widok Beskidów, 7:32

Dwanaście minut później, o 7:32 robi się już znacznie jaśniej. Gaśnie większość świateł sygnalizacyjnych. Obserwowany fragment Babiej Góry kurczy się do samej kopuły szczytowej, najokazalszym mirażem staje się nieduża „wieżyczka z działkiem” nad szczytem Klimczoka, a koło szczytu Skrzycznego daje się zauważyć maszt RTON.

widok Beskidów, 7:49

Po upływie kolejnych 17 minut, o 7:49, czyli tuż przed wschodem Słońca, można wreszcie odróżnić od tła Muflon i Dębową Górę, na końcu Lasu Trzebińskiego – najodleglejszej od Gór Sowich części Gór Opawskich. W typowych warunkach termicznych zamykają one horyzont, natomiast w panującej inwersji widać za nimi pozbawiony wyraźniejszych wzniesień fragment terenu. Symulacja komputerowa z dostępnymi danymi nie potrafiła go pokazać (rzeczywiste warunki termiczne musiały różnić się od wyników nocnego pomiaru z Prostejova), ale musi się on znajdować około 10 km dalej (czyli około 95 km od obserwatora), po drugiej stronie rzeczki Osoblahy, między granicą państwa i Głubczycami. Miraże nad Beskidem Śląskim powiększają się, natomiast Babia Góra coraz mniej wystaje nad mgłę. Kontrast Beskidów na tle nieba wciąż pozostaje bardzo dobry. Ta panorama jest najszersza, więc należał się jej opis. Usunąłem z niego maszty, których już nie było widać i dodałem nowe obiekty, poprzednio pozostające poza kadrem.

opis, 7:49, współrzędne geograficzne

opis, 7:49, współrzędne geodezyjne

Na wiatraku U3 w Unikowicach koło Paczkowa świeci ostatnie światełko. Nad Paczkowem dominuje wysoka wieża kościelna, a sam Paczków znalazł się prawie u stóp Skrzycznego – czy to nie piękny widok :-)?

widok Beskidów, 7:58

Słońce wschodzi, ale dla obserwatora na Kalenicy pozostaje schowane za Jesionikami i jeszcze nie zalewa blaskiem leżącej na przedpolu doliny Nysy Kłodzkiej. Oświetla za to mgły rozpościerające się za górami i kontrast trochę się pogarsza. O 7:58 Beskidy są jednak nadal wyraźnie widoczne, a nad Beskidem Śląskim tworzą się coraz okazalsze miraże. Na tym zdjęciu, a także na ostatnim, zrobionym już w pełnym świetle o 8:10, po lewej stronie panoramy daje się zauważyć pojedynczy wiatrak.

widok Beskidów, 8:10

Musi być stosunkowo nowy, bo nie ma go jeszcze na mapach. Na pewno nie jest to wiatrak w Zawiszycach koło Głubczyc – nie zgadza się azymut. Czekam na podpowiedzi :-).

Beskidy było jeszcze widać przez kilkanaście minut. Ich obserwacja stawała się coraz trudniejsza i nie pomagało nawet wypiętrzenie optyczne silniejsze, niż przez poprzedzające pół godziny (Babia Góra znowu pokazała się aż do Gówniaka), ponieważ słabł kontrast na tle nieba. Klimczok pozornie lewitował nad mgłami… Coraz częściej patrzyłem więc w innych kierunkach, które z kolei stawały się atrakcyjniejsze w świetle słonecznym. O 8:30 spotkała mnie przy tym niespodzianka. Za Wzgórzami Lewińskimi, na prawo od Gór Orlickich, w obniżeniu między Skutiną i Grodczynem pojawiło się… coś.

Vestec, 8:30

Niczego się tam nie spodziewałem i nie miałem pojęcia, co widzę, ale od czego jest aparat fotograficzny :-)? Analiza zdjęcia przyniosła odpowiedź – to była góra Vestec (668 m n.p.m.) w Železnych horach, stanowiących część Wyżyny Czesko-Morawskiej. Niby tylko 113 km, ale zawsze to coś :-).

Vestec – opis, 8:30, współrzędne geograficzne

Vestec – opis, 8:30, współrzędne geodezyjne

Warto zwrócić uwagę na opisy – różnica między współrzędnymi geograficznymi i geodezyjnymi staje się mniejsza w kierunku bardziej południkowym. Przy tej odległości wyniosła ona około 200 m, czyli mniej niż przy 80 km w kierunku Gór Opawskich. Zdziwiło mnie trochę, że góry we współrzędnych geodezyjnych „siadły”, tzn. ich obliczone pozycje są znacznie niżej, niż rzeczywiste, ale zapewne wynika to z nieadekwatnego pionowego profilu temperatury. Od pomiaru minął już szmat czasu. Zaskakująca jest jednak duża zmiana wyników w stosunku do obliczeń we współrzędnych geograficznych.

W podsumowaniu chciałoby się napisać, jakie właściwie współrzędne odczytujemy z map – geograficzne czy geodezyjne? Niestety nie potrafię jednoznacznie odpowiedzieć. Internetowe serwisy mapowe (geoportal, mapy.cz, mapy Google) generalnie zgadzają się między sobą. O różnicach 10 minut kątowych nie ma mowy. Możemy zatem bezpiecznie przyjąć, że wszystkie stosują ten sam rodzaj współrzędnych. Jeśli chodzi o ustalenie ich rodzaju, to wszystkie instrukcje „dla ludności” mówią o współrzędnych geograficznych. Wydawałoby się, że sprawa jest wyjaśniona, ale nie ma tak dobrze. Czy autorzy kalkulatorów odległości dysponują jakąś tajemną wiedzą, czy się mylą? Ziarno niepewności zasiewają oznaczenia szerokości i długości, odczytywanych na geoportalu: B i L, używane zwyczajowo dla współrzędnych geodezyjnych, w dodatku z podaną elipsoidą – nieodzowną dla nich! Żeby jeszcze bardziej sprawę zaciemnić, na tymże geoportalu można nałożyć na mapę siatkę nazywaną wprost geograficzną, z symbolami lambda i fi. Siatka ta doskonale zgadza się z odczytywanymi dla wybranego punktu liczbami. Napisałem na adres kontaktowy geoportalu pytanie połączone z prośbą o wyjaśnienie tej sprzeczności. Pozostaje bez odpowiedzi już od miesiąca. Co jakiś czas szukam dalej i jedyne, co znajduję, to narastającą niepewność. Najpiękniejszy kwiatek rośnie na geoforum. Pozwolę sobie zacytować fragment tekstu, autorstwa pani profesor Krystyny Podlachy.

„W roku 1987 JAG oraz Komisja VIII CERCO (Comite Europeen de Responsables de la Cartographic Officielle) powołały specjalną komisję i grupę roboczą, które w ścisłej współpracy podjęły badania i rozwinęły prace organizacyjne nad nowym Europejskim Systemem Odniesienia – ETRS (European Terrestrial System). W pierwszej kolejności kampaniami pomiarowymi (1988 r.) objęto kraje Europy Zachodniej. Wyniki pomiarów poddane zostały wstępnej obróbce, a następnie obliczono całą sieć i ustalono ostateczny wykaz współrzędnych ETRF-89. ETRF-89 wyrażony jest w układzie współrzędnych geograficznych geodezyjnych.”

Na widok nazwy „współrzędne geograficzne geodezyjne” opadły mi ręce. Dla człowieka spoza branży, nie rozumiejącego żargonu geodezji i kartografii – zapewne oczywistego dla specjalistów – nazwa ta brzmi tak samo logicznie, jak współrzędne sferyczne kartezjańskie, albo – żeby użyć języka zrozumiałego także dla dzieci – kwadratowe koło. Współrzędne geograficzne mają sens geometryczny inny, niż geodezyjne! Nie wiadomo, czy chodzi o użycie współrzędnych geodezyjnych w roli geograficznych, czy geograficznych w geodezji. Mówią: geograficzne, myślą: geodezyjne, a może na odwrót? Odnoszę wrażenie, że idziemy drogą wytyczoną przez radzieckiego generała Kudriawcewa, domagającego się fałszowania map (faktycznie robiono to w czasach słusznie minionych), bo najważniejsze są koordynaty, a jeśli wróg nie będzie ich znał, to jego pociski nie trafią w cele. Teraz mapy nie są już fałszowane, w internetowych serwisach wszystko można z nich odczytać, ale co z tego, skoro nawet najprzebieglejszy diabeł nie będzie wiedział, jakie współrzędne odczytał, jeśli nie zrobił doktoratu z geodezji i kartografii. Dlatego bardzo proszę – jeśli ten artykuł przeczyta ktoś, kto może wyjaśnić w sposób autorytatywny i bez zagadek godnych Sfinksa, najlepiej z podaniem źródła informacji, jakie współrzędne są tam stosowane – niech to zrobi. Będzie miał zagwarantowaną moją wdzięczność.

Bez tego nasze obliczenia odległości obserwacji pozostaną obarczone poważną niepewnością – tym większą, im dalej coś dostrzeżemy.

Krzysztof Strasburger

The post Obserwacja Beskidów z Kalenicy, 27 grudnia 2024 – współrzędne geograficzne i geodezyjne first appeared on Dalekie Horyzonty.

Tatry z Góry Krzemyczej w Bożej Woli [206 km]

Dalekie Horyzonty — Sat, 02 Nov 2024 10:02:52 +0000

Miejsce obserwacji: wieża widokowa na Górze Krzemyczej w Bożej Woli – 51,0071022°N, 19,949271°E
woj. świętokrzyskie, powiat włoszczowski, gmina Kluczewsko
Maksymalna odległość: Kończysta 206,1 km, Gerlach 205,4 km (WGS 84)

Góra Krzemycza (332 m n.p.m.) to wzniesienie w Paśmie Przedborsko-Małogoskim, będącym naturalnym przedłużeniem Gór Świętokrzyskich ku zachodowi. W okolicy obserwowano już Tatry z odległości powyżej 200 km z góry Chełmo i pobliskiego Krzemyka, jednak inne potencjalne miejsca, w tym Góra Krzemycza, były pozbawione widoków ze względu na lasy. Zmieniło się to wraz z wybudowaniem w 2024 r. wieży widokowej, wznoszącej się powyżej drzew, na wysokość 23 m. Teoretyczny zasięg widoczności przedstawia poniższa mapa. W optymalnych warunkach można z niej zobaczyć między innymi Tatry, Babią Górę, Góry Świętokrzyskie, Wyżynę Krakowsko-Częstochowską (w tym np. wieżę na Jasnej Górze w Częstochowie), Górę Kamieńską, a także obiekty industrialne – kominy w Łodzi, Kielcach czy Elektrownię Bełchatów.

Wieża widokowa na Górze Krzemyczej w Bożej Woli

Data: 18.10.2024
Autorzy: Łukasz Wawrzyszko, Paweł Kłak
Sprzęt fotograficzny: Canon 6D + Tamron 150-600 mm G2, Canon 1300D + Sigma 70-300 mm z filtrem IR

Prawdopodobnie po raz pierwszy udało się sfotografować Tatry 18 października 2024 r. Warunki były dość dalekie od ideału – jak to często bywa podczas wyżowej pogody, zapylenie powietrza było wyraźnie widoczne. Skoro jednak tego i poprzedniego dnia Tatry były widziane z podobnej odległości z Gór Świętokrzyskich, to szanse były duże. I rzeczywiście – krótko po zachodzie słońca na zdjęciach pojawiły się zarysy tatrzańskich szczytów, choć ze względu na owe pyły i wiatr wymuszający zwiększenie czułości matrycy trudno doszukiwać się walorów estetycznych fotografii.

Tatry z Bożej Woli z oznaczeniami widocznych szczytów (fot. Łukasz Wawrzyszko). Najdalszy z nich to Gerlach (205,4 km).

Znacznie lepiej było widać Tatry w podczerwieni (fot. Paweł Kłak). W tym zakresie promieniowanie ulega mniejszemu rozproszeniu na aerozolach atmosferycznych. Na zdjęciu widoczne są ledwo wystające nad horyzontem szczyty Kończystej i Wysokiej po prawej stronie Gerlacha.

Data: 01.11.2024
Autor: Michał Nowakowski
Sprzęt fotograficzny: Sony A6300 + Tamron 150-500 mm f/5-6.7

1 listopada 2024 przejrzystość powietrza była o wiele lepsza, Tatry były obserwowane z licznych miejsc oddalonych o ponad 200 km. Na Górę Krzemyczą udał się Michał Nowakowski i uchwycił z niej również te szczyty, które poprzednio nie były widoczne na fotografiach w świetle widzialnym, w tym m.in. Kończystą odległą o 206,1 km.

Tatry z Góry Krzemyczej z oznaczeniami szczytów (fot. Michał Nowakowski)

Tatry z Góry Krzemyczej (fot. Michał Nowakowski)

Widok z Góry Krzemyczej (fot. Michał Nowakowski) z nałożoną komputerową symulacją panoramy Tatr

The post Tatry z Góry Krzemyczej w Bożej Woli [206 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Tatry z Tumlina-Węgli po raz drugi [205 km]

Dalekie Horyzonty — Sat, 23 Mar 2024 15:13:35 +0000

Miejsce obserwacji: Tumlin-Węgle (Góry Świętokrzyskie)
50,965719°N, 20,589123°E, 359 m n.p.m.
Maksymalna odległość: 204,9 km – Krywań
Data: 18.12.2023
Autor: Łukasz Wawrzyszko
Sprzęt fotograficzny: Canon 6D + Tamron 150-600 mm G2

Pierwsze zdjęcia Tatr z Tumlina w świetle widzialnym zrobiłem 9.11.2023 przed zachodem słońca, jednak ze względu na słabą widzialność nie było widać wszystkich szczytów. Można je zobaczyć pod tym linkiem.

Półtora miesiąca później (18.12.2023) odwiedziłem okolice tumlińskiego cmentarza w lepszych warunkach, po zachodzie słońca – Tatry były o wiele wyraźniejsze, było widać więcej szczytów, a oprócz Tatr Wysokich pokazała się również Krzesanica w Tatrach Zachodnich. Najdalszym widocznym punktem jest Krywań oddalony o 204,9 km (WGS 84).

Panorama Tatr z Tumlina-Węgli z opisem szczytów

Panorama Tatr nie kończy się na Świnicy. Po prawej stronie można dostrzec minimalnie wystający szczyt Krzesanicy w Tatrach Zachodnich.

Tatry są widoczne również z samego cmentarza.

Cmentarz w Tumlinie, na horyzoncie obok kominów ze światłami w Nowinach można zauważyć Tatry

Symulacja komputerowa panoramy Tatr Wysokich z Tumlina-Węgli z programu Kashmir 3D

The post Tatry z Tumlina-Węgli po raz drugi [205 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Tatry z Godziszowa na Roztoczu [241 km]

Dalekie Horyzonty — Fri, 23 Feb 2024 12:57:52 +0000

Miejsce obserwacji: Godziszów Pierwszy (Roztocze Zachodnie) – 50,773722°N, 22,488722°E, 311 m n.p.m.
woj. lubelskie, powiat janowski, gmina Godziszów
Maksymalna odległość: 241,1 km – Lodowa Kopa (WGS 84)
Data: 30.01.2024
Autor: Paweł Kłak
Sprzęt fotograficzny: Canon 6D + Sigma 150-500 mm oraz Canon 1300D mod. + obiektyw 75-300 mm + filtr IR 720 nm

Tatry zostały sfotografowane z tego miejsca po raz pierwszy i jest to rekord odległości obserwacji Tatr z terenu Polski. Więcej zdjęć oraz dokładny opis znajduje się na stronie autora dalekiewidoki.pl.
Trudność tej obserwacji wynika przede wszystkim z wymaganej refrakcji atmosferycznej – światło musi załamać się w powietrzu silniej niż zwykle, żeby ominąć przeszkody terenowe. Ze względu na krzywiznę Ziemi każdy dodatkowy kilometr sprawia, że Tatry coraz bardziej chowają się za horyzontem, dlatego potrzebna jest coraz większa refrakcja światła. Dlatego nie będzie łatwo pobić ten rekord.

Na fotografiach w podczerwieni było widać Tatry, zanim pokazały się w świetle widzialnym (fot. Paweł Kłak).

Tatry z Godziszowa w świetle widzialnym. Były widoczne przez chwilę około 40 minut po zachodzie słońca (fot. Paweł Kłak).

Zbliżenie na Tatry z opisem widocznych szczytów (fot. Paweł Kłak)

Tatry widziane w podczerwieni (fot. Paweł Kłak). W tej technice widzialność jest w mniejszym stopniu ograniczona przez zanieczyszczenia powietrza, lecz jest to zakres niewidoczny dla człowieka bez sprzętu.

Zgodnie z pomiarami i obliczeniami przedstawionymi na dalekiewidoki.pl średni współczynnik refrakcji na linii Godziszów – Lodowy Szczyt wyniósł ok. 0,235, zaś minimalny, przy którym szczyt ten zaczyna być widoczny, to 0,22. Standardowo wynosi on ok. 0,13 – 0,14. Było to możliwe dzięki radiacyjnej inwersji temperatury – o zmierzchu grunt ochładza się, a przygruntowa warstwa powietrza osiąga niższą temperaturę niż powietrze położone powyżej. Ze wzrostem wysokości gęstość powietrza zmniejszała się szybciej, dlatego światło ulegało w tej warstwie silniejszemu załamaniu.

Fragment mapy widoczności Tatr dla różnych współczynników refrakcji.

Punkt widokowy w Godziszowie jest zaznaczony na powyższej mapie kolorem zielonym, a to oznacza, że Tatry powinny być widoczne przy współczynniku refrakcji 0,2. Model terenu wykorzystany w tej mapie nie uwzględnia jednak lasów występujących na linii widzenia, które dodatkowo zasłaniają widok.

Poniżej znajduje się film zrobiony telefonem w trakcie obserwacji.

The post Tatry z Godziszowa na Roztoczu [241 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Tatry z Rzeczycy Księżej/Dąbrowicy [236 km]

Dalekie Horyzonty — Fri, 09 Feb 2024 13:00:39 +0000

Miejsce obserwacji: granica miejscowości Rzeczyca Księża i Dąbrowica, woj. lubelskie
50,840267°N, 22,258423°E, 277,7 m n.p.m.
Maksymalna odległość: 235,7 km – Lodowa Kopa (WGS 84)
Data: 30.01.2024
Autor: Łukasz Wawrzyszko
Sprzęt fotograficzny: Canon 6D + Tamron 150-600 mm G2, Canon 550D mod. + Canon 55-250 mm STM + filtr IR 720 nm

Potencjał widokowy okolic Rzeczycy koło Kraśnika na Lubelszczyźnie został zauważony już kilkanaście lat temu. Pierwsza wzmianka na forum Astropolis pochodzi z 2010 r., jednak chodziło wtedy o pobliskie zalesione wzgórze.
Niedługo po opublikowaniu pierwszej fotografii Tatr z Wyżyny Lubelskiej (z pól w pobliżu Salomina) w 2018 r., rozpoczęły się rozważania, skąd jeszcze można zaobserwować Tatry w tym regionie. Wykonane na Heywhatsthat mapy widoczności tatrzańskich szczytów pokazywały najdalszy na Lubelszczyźnie obszar wzdłuż lasu w Rzeczycy-Kolonii. Wielokrotne próby znalezienia odpowiedniego punktu, zarówno teoretyczne (analiza map), jak i praktyczne (w terenie), nie przyniosły jednak oczekiwanego efektu. Wzniesienia i roślinność zasłaniały widok w kierunku Tatr.
Po dokładniejszej analizie terenu okazało się, że kilkaset metrów dalej na południowy zachód jest miejsce, którego przez dłuższy czas nie brano pod uwagę. Linia poprowadzona z niego do Tatr omija okoliczne lasy i zarośla. Mapy widoczności nie uwzględniały go, gdyż nie mają możliwości ustawienia zwiększonej refrakcji atmosferycznej.

Mapa z heywhatsthat.com – na czerwono są oznaczone obliczone przez program teoretyczne obszary widoczności Łomnicy. Zielony krzyżyk to miejsce wykonanej obserwacji Tatr.

Jest to punkt na niewielkim wzniesieniu na granicy miejscowości Rzeczyca Księża i Dąbrowica, na wysokości ok. 278 m n.p.m. Podobnie jak w wielu innych miejscach w okolicy, widoczność Tatr wymaga tu wystąpienia silniejszego niż zwykle załamania (refrakcji) światła w atmosferze, aby światło mogło ominąć przeszkodę terenową, lecz wyjątkowe jest jej położenie. Ze wszystkich innych znanych punktów na Wyżynie Lubelskiej i Roztoczu Tatry wyłaniają się nad rozległymi lasami Puszczy Sandomierskiej, oddalonymi o 30–50 km. Tutaj wystają one znad bezleśnego wzgórza w Potoku Wielkim, wznoszącego się 244 m n.p.m. w odległości niecałych 8 km. Dopiero przy silnej refrakcji poniżej szczytów Tatr widać pasmo lasów. Przy standardowej refrakcji wzgórze to całkowicie zasłania tatrzańskie szczyty.
Pierwsza prawie udana próba obserwacji Tatr miała miejsce 29.12.2022. Na matrycy aparatu pojawiły się dwie rozmyte plamy, które prawdopodobnie były szczytami Łomnicy i Durnego. Nie miałem wtedy aparatu do zdjęć w podczerwieni, którym w takich warunkach można byłoby potwierdzić widoczność Tatr.
Nie pozostało nic innego, jak czekać na lepsze warunki i wyposażyć się w taki sprzęt. I tak oto, po ponad roku, już nie ma wątpliwości, że Tatry z Rzeczycy są widoczne.

Szerszy kadr w stronę Tatr (godz. 17:00)

Zbliżenie na Tatry (godz. 17:00)

Opis widocznych szczytów (odległości wg WGS 84)

Zdjęcia w podczerwieni ostatecznie potwierdzają widoczność Tatr. W tej technice fotografii kontrast jest dużo lepszy i znacznie wyraźniej widać kształt szczytów pomimo zanieczyszczenia powietrza przez pyły.

Na koniec zdjęcia z 29.12.2022, na których prawdopodobnie po raz pierwszy zostały uchwycone Tatry (Łomnica i Durny Szczyt), ale ze względu na słabe warunki i brak zdjęć w podczerwieni nie udało się tego jednoznacznie rozstrzygnąć.

Analiza refrakcji atmosferycznej

Jak zostało to wyżej wspomniane, w standardowych warunkach Tatry są zasłonięte przez wzgórze w Potoku Wielkim. Znajduje się ono na wysokości 244 m n.p.m., w odległości 7,8 km. Przy tak niewielkiej odległości od przeszkody niewielkie zmiany wysokości punktu obserwacyjnego mają zauważalne znaczenie. Do obliczeń przyjąłem wysokość tego punktu 1 m nad ziemią, czyli dokładnie 278,7 m n.p.m. Dla lepszej dokładności podałem odległość do Łomnicy według elipsoidalnego modelu kształtu Ziemi WGS-84 – 234,4 km.
Z pomiarów przeprowadzonych na zdjęciach w podczerwieni i świetle widzialnym wynika, że Łomnica wystawała nad wzgórzem w Potoku na ok. 200 metrów. Pomiar na zdjęciu w podczerwieni jest dokładniejszy ze względu na dużo lepszy kontrast, pomimo mniejszej matrycy i ogniskowej obiektywu.

Po wprowadzeniu danych do arkusza kalkulacyjnego, otrzymujemy następujące wyniki.

Do widoczności Tatr konieczne jest przejście promieni światła powyżej przeszkody, musi więc załamać się w powietrzu silniej niż zwykle. Miarą tego załamania jest współczynnik refrakcji, czyli iloraz promienia Ziemi i promienia krzywizny promieni świetlnych.
Minimalny średni współczynnik refrakcji wymagany do tego, aby szczyt Łomnicy był widoczny na poziomie wzgórza w Potoku Wielkim, wynosi 0,185. W standardowych warunkach (współczynnik refrakcji 0,13) do widoczności tej góry brakuje jej ok. 230 m wysokości. Po uwzględnieniu wysokości części Łomnicy wystającej nad tym wzgórzem (200 m) rzeczywista wartość średniego współczynnika refrakcji wyniosła ok. 0,233. Wymagało to wystąpienia inwersji temperatury – w wyniku wypromieniowania ciepła przez grunt ochłodzeniu uległa przygruntowa warstwa atmosfery. Aby szczyt Łomnicy podobnie wystawał nad tym wzgórzem przy standardowej refrakcji, musiałby być wyższy o ok. 430 m albo teoretycznie wzgórze w Rzeczycy musiałoby urosnąć o ok. 15 m. W rzeczywistości jednak te 15 m nie wystarczy, ponieważ przy tak małej refrakcji Tatry byłyby zasłonięte przez lasy w Kotlinie Sandomierskiej. Dopiero z ok. 40 m n.p.t. szczyty prawdopodobnie zaczęłyby się pokazywać, natomiast taka część Łomnicy byłaby widoczna nad lasami dopiero z wysokości ok. 90 m. Jest to dobry przykład pokazujący różnice pomiędzy działaniem refrakcji a zmianą wysokości obserwatora.

Podobne pomiary i obliczenia można przeprowadzić względem lasu widocznego pomiędzy wzgórzem w Potoku a Łomnicą.

Z powyższej analizy przeszkód terenowych wynika, że najdalszy las widoczny przed Łomnicą znajduje się w okolicach Nowej Dęby, na wysokości ok. 181 m n.p.m., w odległości 50,8 km od punktu obserwacyjnego.

Łomnica wystaje na ok. 61 pikseli nad lasem, czyli po przeliczeniu ok. 156 m

Po wprowadzeniu tych danych do arkusza, otrzymujemy współczynnik refrakcji 0,216.

Względem wzgórza w Potoku wyniósł on 0,233, a względem lasów tylko 0,216 – skąd wzięła się ta różnica? Wynika ona ze zróżnicowania refrakcji – najsilniejsza jest nisko nad gruntem, dlatego pomiędzy lasami a Rzeczycą była znacznie większa niż wyżej między Tatrami a lasami. Obraz lasu uległ zatem silniejszemu podniesieniu niż wynikałoby to ze średniej refrakcji dla całego dystansu obserwacji Tatr. Średni współczynnik refrakcji dla tego lasu względem wzgórza w Potoku wyniósł ok. 0,31.

The post Tatry z Rzeczycy Księżej/Dąbrowicy [236 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Tatry z Tumlina-Węgli [205 km]

Dalekie Horyzonty — Sun, 26 Nov 2023 11:19:00 +0000

Miejsce obserwacji: Tumlin-Węgle (Góry Świętokrzyskie)
50,965719°N, 20,589123°E, 359 m n.p.m.
Maksymalna odległość: 204,9 km – Krywań
Data: 09.11.2023
Autor: Łukasz Wawrzyszko
Sprzęt fotograficzny: Canon 6D + Tamron 150-600 mm G2, Canon 550D mod. + Canon 55-250 STM + filtr IR 720 nm

Po raz pierwszy widoczność Tatr z okolic cmentarza w Tumlinie-Węglach wykazał Paweł Kłak 29 marca 2023 r., wykonując zdjęcia w podczerwieni i publikując je na stronie dalekiewidoki.pl. Góry nie były jednak widoczne w świetle widzialnym dla ludzkiego oka. 9 listopada 2023 r. ponad godzinę przed zachodem słońca tatrzańskie wierzchołki po raz pierwszy pokazały się na matrycy aparatu w zakresie widzialnym. Widoczne były szczyty Tatr Wysokich od Wysokiej po Świnicę, a najdalszym z nich jest Krywań oddalony o 204,9 km. Po zachodzie słońca widok był z pewnością dużo wyraźniejszy, ale w tym czasie fotografowałem Tatry z innego, zupełnie nowego miejsca – wzgórza Krzemionka przy trasie Kielce-Zagnańsk.

Tatry widziane z Tumlina-Węgli z opisem szczytów (fot. Łukasz Wawrzyszko)

Tatry z Tumlina-Węgli (fot. Łukasz Wawrzyszko)

Symulacja komputerowa panoramy Tatr z Tumlina-Węgli z programu Kashmir 3D

Na szerszym kadrze widoczny jest tumliński cmentarz

Nowsze zdjęcia z 18.12.2023, w dużo lepszych warunkach są dostępne tutaj: Tatry z Tumlina-Węgli po raz drugi.

The post Tatry z Tumlina-Węgli [205 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Tatry z Krzemionki k. Kielc [203 km]

Dalekie Horyzonty — Sun, 12 Nov 2023 14:22:12 +0000

Na zdjęciach widać: Tatry
Miejsce obserwacji: wzgórze Krzemionka przy drodze Kielce – Zagnańsk (Góry Świętokrzyskie)
50,937023°N, 20,650021°E, 387 m n.p.m.
Maksymalna odległość: 202,7 km – Krywań
Data: 09.11.2023
Autor: Łukasz Wawrzyszko
Sprzęt fotograficzny: Canon 6D + Tamron 150-600 mm G2, Canon 550D mod. + Canon 55-250 STM + filtr IR 720 nm

Krzemionka (389 m n.p.m.) to wzniesienie należące do Pasma Masłowskiego w Górach Świętokrzyskich. Tuż obok wierzchołka przebiega droga z Kielc do Zagnańska. W 2023 r. wzdłuż drogi powstała ścieżka rowerowa, z której rozciąga się wyjątkowy widok – na pierwszym planie pofalowana na wzniesieniach szosa wśród lasu, w dole widać Kielce z katedrą i Pałacem Biskupów Krakowskich, a nad nimi wznoszą się Tatry. Panorama obejmuje dużą część Tatr Wysokich – od Kończystej, przez Rysy, Mięguszowieckie Szczyty, rejon Orlej Perci aż po Krywań i Świnicę. Pomiędzy gałęziami drzew można dostrzec również Gerlacha. Patrząc prosto wzdłuż szosy powinny być widoczne Czerwone Wierchy w Tatrach Zachodnich, jednak tym razem były zakryte przez chmury. Najdalszym widocznym szczytem jest Krywań oddalony o 202,7 km. Przed budową drogi rowerowej widok był bardziej ograniczony przez las, ale pojedyncze szczyty mogły być widoczne.

Są to prawdopodobnie pierwsze zdjęcia Tatr z tego miejsca.

Ulica Zagnańska, Kielce i na horyzoncie po lewej Tatry. Po prawej stronie widać chmury znajdujące się nad Tatrami Zachodnimi, przypominające kształtem górskie szczyty.

Widok na Tatry z oznaczeniami szczytów

Po lewej stronie, między gałęziami drzew, widoczny jest Gerlach

Tatry widziane w podczerwieni. Dzięki tej metodzie kontrast jest znacznie lepszy niż w świetle widzialnym.

Miejsce obserwacji na wzgórzu Krzemionka

Symulacja komputerowa panoramy Tatr z Krzemionki. Szczyty widoczne po lewej stronie (od Łomnicy do Lodowego) są zasłonięte przez drzewa.

The post Tatry z Krzemionki k. Kielc [203 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Panoramy z Radziejowej [210 km]

Dalekie Horyzonty — Fri, 15 Jul 2022 14:43:05 +0000

Na zdjęciach widać: Karpaty Wschodnie (m.in Bieszczady, Borżawa, Połonina Równa, Wyhorlat), Beskid Niski, Pogórze Karpackie, Góry Tokajsko-Slańskie, Beskid Żywiecki, Małą Fatrę
Miejsce obserwacji: wieża widokowa na Radziejowej (Beskid Sądecki)
Odległość: Stoj (Połonina Borżawska) 209,8 km, max. ok. 210,5 km – grzbiet na pn.-wsch. od Stoja, Pikuj (Bieszczady) 187,4 km, Stoj (Mała Fatra) 112,6 km, Javorina (Beskid Żywiecko-Kysucki) 115,4 km, pozostałe odległości podane na zdjęciach
Data: 19.09.2020, godz. 13-14
Autor: Łukasz Wawrzyszko
Aparat: Canon 77D + Tamron 100-400 mm, Panasonic FZ1000

Panorama Karpat Wschodnich (link do pobrania)

Najdalszy widoczny szczyt – Stoj w ukraińskiej Borżawie

Pilsko i Babia Góra

Pogórze Karpackie i Beskid Niski (link do pobrania)

Po ekstremalnej obróbce zdjęć pojawił się zarys Gór Świętokrzyskich

The post Panoramy z Radziejowej [210 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Tatry i Góry Świętokrzyskie z Łysakowa [231 km]

Dalekie Horyzonty — Wed, 30 Mar 2022 11:52:13 +0000

Pierwsza obserwacja Tatr z kamieniołomu w Łysakowie na Wyżynie Lubelskiej. Ponadto z zachodniego stoku wzniesienia, w prześwitach między drzewami rozciąga się widok na Góry Świętokrzyskie.

Na zdjęciach widać: Tatry Wysokie, Góry Świętokrzyskie
Miejsce obserwacji: Łysaków – widok na Tatry 50,761944°N 22,187806°E, widok na Góry Świętokrzyskie 50,762444°N 22,181278°E
gmina Zaklików, powiat stalowowolski, woj. podkarpackie
Odległość: Gerlach 230,5 km, Łysica 91,3 km
Data: 27.03.2022
Autor: Łukasz Wawrzyszko
Aparat: Canon 6D + Tamron 150-600 mm G2, Canon 77D + Canon 18-55 STM

Tatry z najwyższego punktu wzniesienia w Łysakowie

Ok. 25 minut po zachodzie słońca (19:20) dzięki zwiększeniu refrakcji atmosferycznej pojawił się również Gerlach. Jest on widoczny za oddalonym o 50,7 km kominem w Nowej Dębie.

Z najwyższego punktu Góry Świętokrzyskie są przesłonięte przez drzewa. Doskonale widać je za to z zachodniej części wzniesienia, ok. 450 m od jego szczytu.

Panorama Gór Świętokrzyskich przed zachodem słońca (18:50)

Zbliżenie na Łysogóry

Widok na łysakowskie wzgórze od strony północno-zachodniej (z Woli Potockiej)

Zimowa panorama z kamieniołomu w Łysakowie na południe (zdjęcie z 10.03.2022)

Miejsce to należy do najdalszych w Polsce, z których można dostrzec Tatry. Lista najdalszych obserwacji z terenu Polski znajduje się na stronie Najdalsze obserwacje z Polski.

The post Tatry i Góry Świętokrzyskie z Łysakowa [231 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Tatry z Potoka-Stanów [233 km]

Dalekie Horyzonty — Wed, 16 Feb 2022 15:50:10 +0000

Pierwsza obserwacja Tatr z miejscowości Potok-Stany. Pomimo nie najlepszej przejrzystości powietrza i falowania obrazu w niejednorodnym termicznie powietrzu, udało się zarejestrować Łomnicę, Durny i Lodowy Szczyt. Po prawej stronie Lodowego Szczytu widać niewielki ciemniejszy obszar nad horyzontem – według symulacji widoku w tym miejscu powinien być widoczny Gerlach oddalony o 238,7 km. Niestety warunki były zbyt słabe, by z całą pewnością stwierdzić, że nie jest to np. fragment lasu w Kotlinie Sandomierskiej.

Na zdjęciach widać: Tatry Wysokie
Miejsce obserwacji: Potok-Stany – 50°49’20,0″N 22°15’20,7″E, 260 m n.p.m.
gmina Potok Wielki, powiat janowski, woj. lubelskie
Odległość: max. Lodowy Szczyt 233,5 km
Data: 13.02.2022
Autor: Łukasz Wawrzyszko
Aparat: Canon 6D + Tamron 150-600 mm G2

Zdjęcia tego dnia z Potoka-Stanów wykonali również Paweł Kłak (dalekiewidoki.pl) oraz Kamil Gołąb.

Widoczność Tatr z tego miejsca jest możliwa tylko przy zwiększonej refrakcji atmosferycznej (tu więcej o tym zjawisku), która występuje m.in. przy niskiej temperaturze powietrza i w warunkach inwersji temperatury. Powietrze nie jest jednorodne pod względem właściwości załamywania światła, jednak zakładając dla uproszczenia stały współczynnik refrakcji na całej linii obserwacji, można obliczyć jego wartość na podstawie pomiaru wysokości widocznych na zdjęciach części gór (opis metody).

Poniższa tabela przedstawia wyznaczone w ten sposób współczynniki refrakcji dla poszczególnych szczytów, ponadto podane są wartości dla widocznej części góry równej 0 – jest to graniczna wartość współczynnika, powyżej której góra zaczyna być widoczna z tego punktu. Punkt pośredni jest to najdalszy punkt położony bliżej niż Tatry, widoczny w kierunku szczytu – przy mniejszej refrakcji szczyt byłby przez niego zasłonięty. Ze względu na nieoptymalne warunki podczas obserwacji (słaby kontrast i ostrość) pomiary mogą być obarczone pewnym błędem.
Przyjęto wysokość obserwatora 261 m n.p.m.

	szczyt			punkt pośredni		współczynnik refrakcji
	wysokość		odległość (km)
	wierzchołek (m n.p.m.)	widoczna część (m)		wysokość (m n.p.m.)	odległość (km)
Łomnica	2634	92*	232,4	180	34,9	0,217
		0		180	34,9	0,192
Lodowy Szczyt	2628	61*	233,5	180	33,7	0,217
		0		180	33,7	0,200
Gerlach	2655	0	238,7	180	34	0,228

* – wysokość widocznej części góry obliczona na podstawie zdjęcia

Miejsce to należy do najdalszych w Polsce, z których można dostrzec Tatry. Lista najdalszych obserwacji z terenu Polski znajduje się na stronie Najdalsze obserwacje z Polski.

The post Tatry z Potoka-Stanów [233 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Tatry z Potoka Wielkiego [233 km]

Dalekie Horyzonty — Mon, 10 Jan 2022 16:23:24 +0000

7 stycznia 2022 r. padły nowe rekordy widoczności Tatr z Polski (niedługo potem pobite na Roztoczu). Tego dnia miałem okazję sfotografować je z Potoka Wielkiego w woj. lubelskim. Na horyzoncie pojawiły się te same szczyty, które były widoczne z Karkówki, do najdalszego z nich – Gerlacha – odległość wynosi ok. 232,8 km. W tym samym czasie z okolic cmentarza w Polichnie został zarejestrowany Lodowy Szczyt oddalony o 236 km (zdjęcia Michała Skiby: Facebook).
Miejsca te należą do najdalszych w Polsce, z których można dostrzec Tatry. Lista najdalszych obserwacji z terenu Polski znajduje się na stronie Najdalsze obserwacje z Polski.

Na zdjęciach widać: Tatry Wysokie
Miejsce obserwacji: Potok Wielki – 50°47’28,9″N 22°10’54,5″E, 246 m n.p.m.
gmina Potok Wielki, powiat janowski, woj. lubelskie
Odległość: max. Gerlach 232,8 km
Data: 07.01.2022
Autor: Łukasz Wawrzyszko
Aparat: Canon 6D + Tamron 150-600 mm G2

Zdjęcia tego dnia z Potoka Wielkiego wykonali również Paweł Kłak (https://www.dalekiewidoki.pl/2022/01/tatry-z-woj-lubelskiego-potok-wielki.html), Kamil Gołąb, Rafał Tarnowski oraz Michał Skiba.

Widoczność Tatr z tego miejsca jest możliwa tylko przy zwiększonej refrakcji atmosferycznej (tu więcej o tym zjawisku), m.in. przy niskiej temperaturze powietrza i w warunkach inwersji temperatury. Powietrze nie jest jednorodne pod względem właściwości załamywania światła, jednak zakładając dla uproszczenia stały współczynnik refrakcji na całej linii obserwacji, można obliczyć jego wartość na podstawie pomiaru wysokości widocznych na zdjęciach części gór (opis metody).

Analiza refrakcji atmosferycznej

	szczyt			punkt pośredni		współczynnik refrakcji
	wysokość		odległość (km)
	wierzchołek (m n.p.m.)	widoczna część (m)		wysokość (m n.p.m.)	odległość (km)
Łomnica	2634	169*	226,5	194	51,9	0,211
		0		178	27,6	0,165
		0		194	51,9	0,157
Baranie Rogi	2530	87*	226,7	181	27,6	0,227
		0		181	27,6	0,203
Lodowy Szczyt	2628	132*	227,6	181	27,9	0,219
		0		181	27,9	0,182
Gerlach	2655	71*	232,8	181	27,9	0,229
		0		181	27,9	0,21
Zadni Gerlach	2616	56*	232,7	180	27,8	0,232
		0		180	27,8	0,217

* – wysokość widocznej części góry obliczona na podstawie zdjęcia

W przypadku Łomnicy wykonano obliczenia dla 2 punktów pośrednich, gdyż przy standardowej refrakcji las położony w odległości 27,6 km powinien zasłaniać dalej położone tereny. Na zdjęciach widać las w odległości 51,9 km, mimo że powinien pokazać się przy współczynniku refrakcji powyżej 0,225 – oznacza to, że pomiędzy Potokiem Wielkim a tym lasem refrakcja była silniejsza niż obliczona średnia wartość (0,211). Najprawdopodobniej dzieje się tak za sprawą zmniejszonego pionowego gradientu temperatury (lub nawet inwersji) w przygruntowej warstwie powietrza.

Zarejestrowany na fotografii obraz jest nieco nieostry z uwagi na turbulencje powietrza o niejednorodnym współczynniku załamania i długi czas naświetlania – pomiary wysokości widocznych części gór mogą więc być obarczone pewnym błędem.

Porównanie z komputerowymi symulacjami widoku

Warto tutaj porównać widok z jego symulacjami komputerowymi.

Symulacje ze strony Ulricha Deuschle

Po lewej symulacja ze współczynnikiem refrakcji 0,22, natomiast po prawej wykonana dla standardowej refrakcji, ale dla punktu położonego 87 m powyżej poziomu terenu. Tatry wyglądają na nich niemal identycznie, jednak różni się układ bliżej położonych terenów. Za pomocą podniesienia obserwatora na określoną wysokość można symulować zwiększenie refrakcji, co przydaje się w programach pozbawionych opcji jej zmiany, ale tylko dla określonego układu punkt pośredni – obserwowany obiekt. Wysokość, jaką należy podać w symulacji zależy bowiem od odległości do tych punktów (można ją obliczyć tym arkuszem). Tereny położone w innych odległościach widoczne są na takiej symulacji pod innym kątem względem płaszczyzny poziomej w porównaniu ze zwiększoną refrakcją.

Kształt szczytów odbiega nieco od ich faktycznego układu – symulacja wykorzystuje model terenu SRTM3 o 90-metrowej siatce pomiarów. Odstępy między punktami pomiarowymi są zbyt duże, by dobrze odwzorować ostre tatrzańskie szczyty – skutkuje to ich zaokrągleniem, wygładzeniem i zaniżeniem wysokości wybitniejszych wierzchołków.

Symulacja z programu Kashmir 3D

Wysokość 334 m n.p.m., refrakcja standardowa (brak możliwości jej zmiany)

Ta symulacja bazuje na modelu terenu SRTM1 o siatce 30 m, czyli o 3-krotnie większej rozdzielczości w porównaniu z SRTM3. Widać, że znacznie dokładniej odpowiada rzeczywistości. Co prawda jest to nadal za mało, by wiernie odwzorować wszystkie „ząbki” na poszarpanych graniach, ale w przypadku dalekich obserwacji Tatr w zupełności wystarcza. Powietrze na takim dystansie powoduje rozmycie obrazu, więc drobne turnie nie są widoczne.

Porównanie symulacji U. Deuschle (czarny kontur) i Kashmir 3D (biała z szarym cieniowaniem) ze zdjęciem. Dla lepszej czytelności symulacje są przesunięte w dół względem zdjęcia.

Oba modele terenu nie uwzględniają lasów, więc góry wystają na symulacjach nieco wyżej niż w rzeczywistości.

The post Tatry z Potoka Wielkiego [233 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Tatry i Elektrownia Połaniec z Karkówki [232 km]

Dalekie Horyzonty — Sun, 07 Nov 2021 16:33:11 +0000

Tatry z miejscowości Karkówka na południowo-zachodnim skraju Wyżyny Lubelskiej. Do stycznia 2022 r. była to najdalsza obserwacja Tatr z terenu Polski. Lista najdalszych obserwacji z terenu Polski znajduje się na stronie Najdalsze obserwacje z Polski.

Na zdjęciach widać: Tatry Wysokie oraz komin Elektrowni Połaniec
Miejsce obserwacji: Karkówka – widok na Tatry 50°47’47,1″N 22°09’09,2″E, na Elektrownię Połaniec 50°48’00,7″N 22°08’42,2″E (lokalizacja przybliżona)
gmina Zaklików, powiat stalowowolski, woj. podkarpackie
Odległość: Gerlach 231,9 km, Elektrownia Połaniec 69,8 km
Data: 06.11.2021
Autor: Łukasz Wawrzyszko
Aparat: Canon 77D + Tamron 150-600 mm G2

Po lewej komin w Gorzycach (26,8 km), po prawej komin Elektrowni Połaniec (69,8 km)

The post Tatry i Elektrownia Połaniec z Karkówki [232 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Tatry z Węglina (k. Łychowa Gościeradowskiego) [232 km]

Dalekie Horyzonty — Thu, 20 Aug 2020 17:46:12 +0000

Na zdjęciach widać: Tatry Wysokie
Miejsce obserwacji: Węglin (miejsce jest znane wśród miłośników dalekich obserwacji jako Łychów Gościeradowski, granica między tymi miejscowościami przebiega ok. 300 m na wschód) 50°48’04,3″N 22°08’13,1″E
Odległość: max. Gerlach 231,6 km
Data: 15.03.2020
Autor: Mariusz Pachla
Aparat: Canon 400D + Canon 100-400 mm

The post Tatry z Węglina (k. Łychowa Gościeradowskiego) [232 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.

Tatry z okolic Salomina [231 km]

Dalekie Horyzonty — Fri, 14 Aug 2020 17:10:29 +0000

Na zdjęciach widać: Tatry
Miejsce obserwacji: wzniesienie w pobliżu Salomina, w granicach miejscowości Stare Baraki (gm. Zaklików, woj. podkarpackie) – mapa z lokalizacją punktu
Odległość: Kończysta 230,8 km, Mięguszowiecki Szczyt Wielki 230,6 km, Gerlach 229,4 km, Łomnica 223,2 km

Data: 01.10.2019, 15.03.2020
Autor: Rafał Tarnowski
Aparat: Pentax K-S2 + Pentax 80-320 mm (01.10.2019), Nikon D7000 + Nikkor 70-300 (250 mm) (15.03.2020)

01.10.2019:

15.03.2020:

Data: 01.11.2023
Autor: Kamil Gołąb
Aparat: Canon 250D + Sigma 150-600 mm C

1 listopada 2023 roku warunki do obserwacji najwyższych szczytów Tatr z Wyżyny Lubelskiej były idealne, choć trudne do przewidzenia. Autor zdjęć widział je gołym okiem po raz pierwszy, mimo że bywał w tym miejscu kilkadziesiąt razy. Tuż przed zachodem słońca chmury odsłoniły główne wierzchołki Tatr Wysokich, zakrywając jednak pozostałą część pasma Tatr. Widać fragment od Huncowskiego Szczytu najprawdopodobniej do Kończystej. Dalej widać zarysy w miejscu, gdzie powinna być Wysoka, Rysy i Niżne Rysy – mogą to być te szczyty, choć skoro w tym czasie nad większością tatrzańskich szczytów zalegały niskie chmury, to nie można wykluczyć, że zamiast niektórych wierzchołków widać chmury ściśle przylegające do gór i w całości lub częściowo je zasłaniające. Niestety, jeśli w górach zalegają niskie chmury na poziomie szczytów, to często nie da się tego rozstrzygnąć bez odpowiednich zdjęć gór z małej odległości, wykonanych dokładnie w tym samym czasie.

Widzialność była wtedy tak dobra, że Tatry z odległości ok. 200 km można było obserwować za pomocą kamery online w Sandomierzu.

The post Tatry z okolic Salomina [231 km] first appeared on Dalekie Horyzonty.